Serokê Kooperatîfa Zahirevan û Dexlûdan a Êlihê (Batman) Halîl Ay, bang kir ku polîtîkayên kirînê yên Ofîsa Berhemên Axê (TMO) ji nû ve werin nirxandin û piştgiriya mazot û gubreyê ya ji bo cotkaran were zêdekirin.
Serokê Kooperatîfa Zahirevan û Dexlûdan a Êlihê Halîl Ay ê ku ji nûçegihanê ÎLKHAyê re axivî, diyar kir ku li bajêr hasata dexlûdan bi awayekî gurr berdewam dike û da zanîn ku îsal bi bandora baranê di ceh, genim û nîskan de berhemeke zêde (berhemdariyeke bilind) hatiye bidestxistin.
Ay anî ziman ku ew ji berhemdariyê memnûn in lê bihayên berheman di heman astê de hilberîneran memnûn nake û got ku bi taybetî daketina bihayên ceh û nîskan cotkaran di rewşeke dijwar de dihêle.
Ay destnîşan kir ku bi bandora baranê yek ji werzên (sezon) herî biberhem ên salên dawî tê jiyîn û di ceh, genim û nîskan de rekolteyeke bilind hatiye bidestxistin; li hemberî vê yekê bi taybetî di ceh û nîskan de paşveçûna bihayên li gorî par (sala borî) di nava hilberîneran de bûye sedema dilşikestinê.
Ay bal kişand ser ku polîtîkayên kirînê yên Ofîsa Berhemên Axê li ser bazarê diyarker e û da zanîn ku cotkar li bendê ne ku lêçûnên wan ên wekî gubre û sotemeniyê werin daxistin; bi taybetî daxwaz dikin ku piştgiriya mazota bê ÖTV û ew sepandinên ku dê hilberînê teşvîq bikin bikevin meriyetê.
Halîl Ay: 'Em werza herî biberhem a salên dawî dijîn'
Ay diyar kir ku dema hasatê bi liv û tevger derbas dibe û wiha got: 'Îsal, wekî ku hûn niha jî dibînin liv û tevger û canlıiyek heye. Hem li zeviyê hem li qadê hem jî li embaran tevgereke cidî tê jiyîn. Niha hemû hevalên me li gorî şiyana xwe xebatên xwe didomînin. Em ji berhemê (kêrhatinê) memnûn in. Hêvî dikim ku li wan cihên ku hasata wan hîna bi dawî nebûye jî hilberînerên me berhema ku dixwazin bi dest bixin. Li wan cihên ku heta niha hasata wan bi dawî bûye, me berhemên pir baş bi dest xistin. Îsal baran pir baş bû. Em werza herî biberhem a salên dawî derbas dikin. Bi taybetî di ceh, genim û nîskan de berhemên cidî çêbûn. Di ceh de em derketin ser navgîniya 500 kîloyan. Di genim de jî cihên ku me tê de 500, 600 û heta 700 kîlo berhem girtine hene. Dema em bi cotkarên xwe re diaxivin, em dibînin ku ew ji bo berhemdariyê pir kêfxweş in.'
"Bihayê ceh di nava cotkaran de bû sedema dilşikestinê"
Ay diyar kir ku tevî berhemdariya bilind jî bihayên ceh hilberîneran memnûn nake û ev îfade bikar anîn:
"Lê belê di wateya bihayê de bi taybetî di ceh de dilşikestineke cidî çêbû. Di vê mijarê de cotkarên me aciz in. Par (sala borî) bihayê ceh di asta 15-16 hezar lîreyan de bû, lê îro bihayê ku Ofîsa Berhemên Axê (TMO) eşkere kiriye 12 hezar û 750 lîre ye. Di destê cotkarên me de herî zêde reqameke di asta 12 lîreyan de dimîne û heqdestê wê jî piştî mehekê werdigirin. Ew hilberînerên me yên ku dixwazin berhemên xwe bi dravê pêşîn bifroşin, neçar dimînin ku cehê xwe di navbera 11 hezar û 11 hezar û 500 lîreyî de bifroşin. Ev yek jî tekabûlî reqameke pir kêm dike."
"Di genim de tablo hîn erênîtir e"
Ay anî ziman ku rewşa bihayê genim li gorî ceh û nîskan hîn çêtir e û wiha axivî: "Di genim de niha rewşeke bi tevahî girêdayî Ofîsa Berhemên Axê (TMO) heye. Bihayê ku TMOyê eşkere kiriye 16 hezar û 502 lîre ye; ji bo koma sêyemîn 15 hezar û 750 lîre, ji bo koma alifê (yemlik) jî 14 hezar û 750 lîre hat ragihandin. Ew cotkarên me yên ku qeyda wan a ÇKSê heye, berhemên xwe dibin navendên kirînê yên TMOyê. Di genim de hem di wateya berhemê hem jî di wateya bihayê de memnûniyetek heye. Bêguman ev jî reqameke pir bilind nîn e, lê li gorî ceh û nîskan di rewşeke çêtir de ye."
"Di nîskê de berhem baş e, biha li jêrî daxwazê ye"
Ay diyar kir ku di hilberîna nîskê de jî berhemdariyeke bilind hatiye bidestxistin lê biha paşve çûne û wiha got:
"Dema mijar dibe nîsk, par bihayê kîloya wê gihîştibû 65-66 TLyan. Lê belê niha kîloya wê derdora 40 TLyan de ye. Di nîskê de bendewariyeke berhemê ya di navbera 150-200 kîloyan de çêbûye. Ev yek ji bo hilberîner reqameke baş e. Ji bilî vê, kayê wê jî heye û kayê wê jî pereyê baş dike. Dema mirov îro li bazarê dinêre, kayê nîskê ji kayê ceh bihatir e. Yanî di wateya berhemê (kêrhatinê) de cotkar niha kêfxweş e. Lê belê neyîna rengvedana vê ya li ser bihayan, di nava hilberînerên me de hinek xemgînî (bêkêfxweşî) çêkiriye."
"Divê piştgiriya mazot û gubreyê ya ji bo cotkaran were zêdekirin"
Ay bal kişand ser ku divê hilberîner werin destekkirin û wiha dawî li axaftina xwe anî:
"Di vê mijarê de em daxwaz dikin ku di polîtîkayên kirînê yên TMOyê de cotkarên me werin destekkirin. Di bihayên gubre û sotemeniyê de jî cotkarên me li bendê ne ku werin destekkirin. Bi taybetî daxwaza piştgiriya mazota bê ÖTV her gav di rojevê de ye. Heke cotkarên me bikaribin bi bihayekî guncaw gubreyê bikirin û piştgiriya pêwîst were dabînkirin, ev yek dê hem ji bo xerîdarên me hem ji bo welatiyên me hem jî ji bo welatê me bibe destkeftiyeke (qazanceke) mezin. Cotkar ji bo me pir hêja ye. Em girîngiyeke mezin didin cotkarên xwe. Em daxwaz dikin ku dewleta me jî xwedî li cotkarên me derkeve."
"Liv û tevgera hasatê dê di meha tebaxê de jî berdewam bike"
Ay diyar kir ku werza hasatê dê di hefteyên pêş de jî bidome û wiha axivî:
"Li gorî texmîna me, em li bendê ne ku ev qerebalixî û gûrrî heta dawiya meha tîrmehê bajon. Liv û tevgera berheman dê di meha tebaxê de jî berdewam bike. Piştî ku hasata genim bi dawî bibe, yekser kirîna garis dê dest pê bike û hilberîna garis dê derkeve bazarê. Ji bo garis jî polîtîkayên ku dewlet dê bide meşandin dê diyarker bin. Niha bihayên dexlûdan heta asteke mezin ji aliyê Ofîsa Berhemên Axê (TMO) ve tên diyarkirin. Di garis de jî dê dîsa polîtîkaya wan bibe diyarker. Hêvî dikim ku bihayên ku cotkarên me mexdûr bikin dernekevin holê û hilberînerên me heqê keda eniya xwe (heqê xwêdana eniya xwe) wergirin."
İLKHA