Pisporê Nexweşiyên Navxweyî (Daxiliye) Dr. Ayhan Levent ê ku diyar kir qebizbûn bi taybetî di kesên ku li ser maseyê dixebitin, kesên temenmezin, jinên ducanî û kesên ku nebes lîfê dixwin de çêtir tê dîtin, di derbarê sedemên qebizbûnê, xwarinên ku tevgera rûviyan xurt dikin û nîşaneyên ku divê mirov serî li bijîşk bide de agahî dan.
Qebizbûn ji tiştê ku tê zanîn zêdetir pirsgirêkeke berbelav e
Dr. Ayhan Levent ê ku anî ziman qebizbûn ne tenê neçûna tuwaletê ye, diyar kir ku di heftiyê de ji 3 caran kêmtir derketina tuwaletê, pîsiya zexm (sert), hesta zoriyan û ramana ku rûvî bi tevahî vala nabin jî di nav nîşaneyên qebizbûnê de ne.
Levent ê ku destnîşan kir qebizbûna ku dirêj dom dike qalîteya jiyanê dadixe û dikare ji bo hinek pirsgirêkên tenduristiyê zevî amade bike, weha got: "Rûviyên me ne tenê ji bo sîstema heseme, ji bo tenduristiya giştî jî girîngiyeke mezin hildigirin. Rûviyên ku bi rêkûpêk dixebitin piştgiriyê didin metabolîzmayê û qalîteya jiyanê jî bilind dikin. Gava yekem a piştgirîdana rûviyan bi rêyên xwezayî; vexwarina avê ya bes, livîna bi rêkûpêk û li ser sifreyan cihdanê ji xwarinên ku ji aliyê lîfê ve dewlemend in re ye."
Mercê yekem ê xebitandina rûviyan xwarina lîfê ye
Dr. Ayhan Levent ê ku bal kişand ser ku hêmana herî girîng a xwarinê ku tevgerên rûviyan zêde dike lîf e, diyar kir ku lîf bêyî ku werin hesemkirin digihêjin rûviya stûr û li vir qebareya pîsiyê zêde dikin û tevgerên rûviyan lezîntir dikin. Levent anî ziman ku xwarina dewlemend a lîfê; pêşiya qebizbûnê digre, piştgiriyê dide floraya rûviyan, tevkariyê dide hevsengkirina şekirê xwînê, hesta têrbûnê zêde dike û tenduristiya dil û damaran diparêze.
Erîkê hişk dostê xwezayî ê rûviyan e
Levent ê ku diyar kir gava ku behsa qebizbûnê tê kirin yek ji xwarinên yekem ku tê bîra mirov erîkê hişk e, anî ziman ku sedemên vê yên zanistî hene û weha axivî: "Erîkê hişk hem lîfe bilind dihewîne hem jî bi xêra sorbîtola xwezayî alîkarî dike ku rûvî birêkûpêktir bixebitin."
Levent îfade kir ku di taştêya sibehê de xwarina çend heb hêjirên hişk an jî xwarina hêjira hişk a ku ji êvarê ve di avê de hatibû rawestandin tevî ava wê dikare tevgera rûviyan xurt bike.
Hijîr û mişmişên hişk jî di nav vebijarkên bandor de ne
Levent ê ku diyar kir hijîrê hişk û mişmişên hişk jî ji aliyê lîfê ve gelekî dewlemend in, pêşniyar kir ku ev fêkî bi rêkûpêk lê bi rêjeyek kontrolkirî werin xwarin û got: "Bi taybetî fêkiyên hişk bi xêra lîfa xwe ya bilind tevgerên rûviyan zêde dikin û di heman demê de ji bo vîtamîn û mineralan jî çavkaniyên girîng in."
Fêkîyên şîn ji sifreyê kêm nekin
Levent ê ku anî ziman sebzeyên şîn ên wekî spênax, pirpar, pazî, marol, roqa û brokolî tenduristiya rûviyan diparêzin, destnîşan kir ku divê di xwarinên rojane de mutleqa cih bête dan ji sebzeyan re û îfade kir ku lîfên ku di nav sebzeyan de hene tevgerên rûviyan bi awayekî xwezayî xurt dikin.
Tevahiya dexl û دانan (tam tahıllar) tevkariyê li xebata birêkûpêk a rûviyan dikin
Levent ê ku pêşniyar kir di cihê nanê spî û hilberînên ardê yên rafinekirî de nanê genimê tam, yûlaf, çavdar û bulgur bêtin hilbijartin, diyar kir ku karbohîdratên rafinekirî ji aliyê lîfê ve nebes dimînin, dexlên tam hem tevgerên rûviyan zêde dikin hem jî bo demeke dirêj têrbûnê peyda dikin.
baqilên hişkkirî bakteriyên rûviyan jî xwedî dikin
Levent ê ku anî ziman nok, nîsk, fasûleyên hişk û barbunye ne tenê çavkaniya lîfê ne, diyar kir ku taybetmendiyên van ên prebiyotîk jî hene ku mîkrobiyotaya rûviyan xwedî dikin û weha got: "Xwarina birêkûpêk a qatixan hem tevgerên rûviyan zêde dike hem jî tevkariyê li zêdebûna bakteriyên bifayde yên rûviyan dike."
Xwarina fêkiyan bi qeşera wan re girîng e
Levent ê ku diyar kir fêkiyên wekî sêv, hirmî, kîvî û hêjir bi taybetî qeşerên wan ji aliyê lîfê ve gelekî dewlemend in, pêşniyar kir ku piştî ku baş hatin şûştin bi qeşerên wan re werin xwarin û bal kişand ser ku kîvî yek ji fêkiyên herî bandor e ku tevgera rûviyan xurt dike.
Masto û kefîr floraya rûviyan piştgirî dikin
Levent ê ku îfade kir rûvî ne tenê ji lîfê re, ji bakteriyên tendurist re jî hewcedar in, destnîşan kir ku mast û kefîra ku probiyotîk dihewînin mîkrobiyotaya rûviyan xurt dikin, û hevsengiya floraya rûviyan bi qasî sîstema heseme ji bo sîstema bergiriye (bağışıklık) jî girîng e.
Kêmtevgerî xebata rûviyan hêdî dike
Levent ê ku anî ziman ligel xwarinê livîna fizîkî jî rasterast li ser tevgerên rûviyan bandor e, diyar kir ku di kesên ku bi rêkûpêk dimeşin de qebizbûn kêmtir tê dîtin û got ku meşeke bilez a 30 deqîqeyî ya rojane jî dikare tevgerên rûviyan bi awayekî berçav zêde bike.
Heke ev nîşaneyên we hebin mutleqa serî li bijîşk bidin
Dr. Ayhan Levent ê ku bi bîr xist ku qebizbûn di bazi rewşan de dikare bibe nîşaneya nexweşiyên giran, ev hişyarî kirin: "Di rewşên wekî dîtina xwînê di pîsiyê de, qebizbûna ku ji nişka ve dest pê dike, kêmkirina giraniyê ya neasayî, êşa zik a giran, kêmasiya hesin (bêxwîn), û qebizbûna ku di temenê mezin de nû dest pê dike de divê bêyî demundest serî li pisporekî nexweşiyên navxweyî bête dan."
Xwarina dostê rûviyan veberhênana tenduristiyê ya dirêjdemî ye
Dr. Ayhan Levent ê ku destnîşan kir tenduristiya rûviyan ne tenê bi sîstema heseme re sînordar e, mîkrobiyotaya rûviyan di sîstema bergiriye, metabolîzma û tenduristiya giştî de rola girîng dileyize û axaftina xwe weha bi dawî kir: "Dîtina qebizbûnê tenê wekî pirsgirêkeke heseme ne rast e. Xwarina dewlemend a lîfê, vexwarina avê ya bes, livîna fizîkî ya birêkûpêk û adetên jiyana tendurist rêya herî bandor e ji bo parastina rîtma xwezayî ya rûviyan. Adetên rojane yên ku biçûk xuyayî dibin, di dema dirêj de hem tenduristiya rûviyan hem jî kalîteya giştî ya jiyanê diyar dikin."