Diyetisyen Korkmaz ê ku derbarê nexwarina maddeyên xwarinê yên ku li derve tên firotin û ji bo şert û mercên hîjyen û tendurustiyê ne guncav in de hişyarî dan, bi taybetî da zanîn ku divê di hewayên germ de li dijî jehrîbûnê baldarî hebe.
Diyetisyen Ayşe Şura Korkmaz diyar kir ku di mehên havînê de ligel bilindbûna germahiya hewayê divê derbarê ewlehiya xwarinê de baldarî hebe û weha got: "Bi taybetî xwarinên ku li derve tên firotin û di şert û mercên guncav de nayên parastin, dikarin ji bo enfeksiyon û jehrîbûnên ji ber xwarinê zemîneke giran ava bikin."
"Xwarinên ku proteîna wan bilind e bêtir zû xira dibin"
Korkmaz da zanîn ku di hewayên germ de hinek xwarin rîskên mezin dihewînin û van gotinan bi kar anî: "Goşt û berhemên goşt, mirîşk, masî, şîr û berhemên şîr, xwarinên ku hêk tê de hene, salatên bi mayonez, krema û şîraniyên bi şîr di hewayên germ de dikarin bêtir zû xira bibin."
Korkmaz destnîşan kir ku fêkiyên birrî yên ku li derve tên firotin û çêjên kuçeyan yên ku di şert û mercên guncav de nayên parastin jî rîskê ava dikin; herwisa tekez kir ku divê welatî di dema xwarina berhemên weha de baldar bin.
"Di bingeha jehrîbûna ji xwarinê de kêmasiya hîjyenê heye"
Korkmaz behsa sedemên jehrîbûna ji xwarinê kir û got: "Jehrîbûna ji xwarinê piranî di encama xwarina wan xwarinên ku bi bakterî, vîrus an jî toksînan qirêj bûne de dertê holê."
Korkmaz diyar kir ku kelandina kêm, şert û mercên parastinê yên ne guncav, gihandina qirêjiyê ya ji hev û du û nepejirandina rêzikên hîjyenê di nav sedemên herî zêde yên ku mirov rûbirû dibe de cih digirin; herwisa da zanîn ku divê di pêvajoyên amadekirin û parastina xwarinan de hesasiyeta pêwîst were nîşandan.
"Hawirdorên germ û şêdar, pirbûna mîkrorganîzmayan lezandî dike"
Korkmaz sedema zêdebûna rîska di mehên havînê de weha şîrove kir: "Mîkrorganîzma di hawirdorên germ û şêdar de pir bêtir zû zêde dibin. Xerabûna zincîra sar, hiştina xwarinan a ji bo demeke dirêj di germahiya odeyê de û nebesbûna şert û mercên firotina li hewaya vekirî, di mehên havînê de rîska jehrîbûnê bi şêwazekî berçav zêde dike."
Ji bo parastina ji jehrîbûna xwarinê divê baldarî ji bo çi hebe?
Korkmaz gelek pêşniyar li welatiyan kirin û weha axivî: "Divê mirov ji xwarinên ku li derve tên firotin û çavkaniya wan ne diyar e dûr bisekine. Divê mirov pê ewle bibe ku ew berhemên ku divê bi sarî werin xwarin, di germahiya guncav de tên parastin."
Korkmaz tekez kir ku divê baldarî ji bo hîjiyena destan hebe û bal kişand ser giringiya baş şûştina fêke û şînkayiyan (sebze). Herwisa da zanîn ku divê xwarinên kelandî ji bo demeke dirêj di germahiya odeyê de neyên hiştin û ew berhemên ku dîroka wan a xerabûnê derbas bûye bi tu şêwazî neyên xwarin.
"Ewlehiya xwarinê bi hişmendiya hevpar dikare were peydakirin"
Korkmaz behsa giringiya kontrolên fermî yên di dabînkirina ewlehiya xwarinê de kir û gotinên xwe weha bi dawî kir: "Ligel kontrolan, divê hilberîner, firoşkar û xerîdar jî hişyarî berpirsiyariyên xwe bin. Ewlehiya xwarinê tenê bi meşandina hevpar a mekanîzmayên kontrolê yên çalak û nêzîkatiya bihiş a civakê dikare were peydakirin."
Korkmaz diyar kir ku di mehên havînê de divê ji her demê bêtir baldarî ji bo ewlehiya xwarinê hebe; herwisa li gotinên xwe zêde kir ku tedbîrên hîjyenê yên hêsan û tercîhên rast ên xwarinê, di girtina pêşiya pirsgirêkên tendurustiyê yên giran de xwedî roleke giring in.