Endamê Heyeta Mamosteyan ê Beşa Nexweşiyên Çav a Nexweşxaneya Zanîngeha Harranê ya Şanliurfayê Doc. Dr. Müslüm Toptan diyar kir ku tîrêjên ultraviyole (UV) yên ku di mehayên havînê de bandora xwe zêde dikin li ser tenduristiya çavan xetereyên cidî çêdikin û hişyariyên girîng dan.
Toptan anî ziman ku hewaya germ û tîrêjên gurr yên rojê ne tenê tenduristiya çerm, di heman demê de tenduristiya çavan jî dixin bin tehdîdê; û got ku di bin tîrêjên UV de man a demdirêj, rîska dîtina nexweşiyên katarakt, nexweşiya deqa zer û nexweşiya 'pterjium'ê ya ku di nav gel de wekî 'goşthatin li ser çav' tê zanîn zêde dike.
Toptan diyar kir ku tîrêjên ultraviyole dikarin rasterast bandorê li ser kêm zêde hemû tebeqeyên çav bikin û got: 'Di qapaxa çav de guherînên rengan dikarin werin dîtin, di demdirêjiyê de jî dikare bibe sedema tabloyên cidî ku heta kansera çerm pêş dikevin. Li ser korneayê dikare nexweşiya 'pterjium'ê ya ku di nav gel de wekî 'goşthatin li ser çav' tê zanîn çêbibe. Ji bilî vê, dema ku tîrêjên UV geşedana kataraktê lezgîn dikin, di tebeqeya retinayê de jî dikarin zeviyê ji bo derketina holê ya nexweşiya deqa zer amade bikin.'
Toptan bal kişand ser girîngiya karanîna rast a şewqikên rojê ya di parastina tenduristiya çavan de û van îfadeyan bi kar anî: 'Şewqikên rojê aksesuareke estetîkî nîn e, amûreke bijîşkî ye ku tenduristiya çavan diparêze. Ji ber vê yekê di hilbijartinê de ji bihayê wê zêdetir divê taybetmendiyên wê yên parêzer werin berçavgirtin.'
Toptan anî ziman ku klor û kîmyasalên din ên di hewzên melevaniyê de tên bikaranîn jî dikarin bandoreke neyênî li ser tenduristiya çavan bikin; û diyar kir ku di rewşa demdirêj di bin de manê de dikare di rûyê çav de zirarên daîmî çêbibin û töwsiye kir ku di dema ketina hewzê de şewqikên parêzer ên melevaniyê werin bikaranîn.
Toptan diyar kir ku ji ber li Herêma Başûrê Rojhilatê Anadoluyê dema di bin tîrêjên rojê de manê dirêj e û faaliyetên çandiniyê zêde ne, nexweşiyên çavan bêtir tên dîtin; û bi taybetî bang li kesên ku di qadên vekirî de dixebitin kir ku amûrên parêzer bi kar bînin.
Toptan anî ziman ku ji ber nexweşiya pterjiumê (goşthatin li ser çav) gelek mudaxele yên cerrahî pêk anîne û got: 'Maza me ya herî mezin ev e ku welatiyên me û bi taybetî jî yên di qada vekirî de dixebitin tedbîrên parêzer ên pêwîst bigirin û rê li ber çêbûna van nexweşiyan bigirin.'
Doc. Dr. Toptan li peyva xwe zêde kir ku bi taybetî di navbera saet 10.00 û 16.00an de heta ku ne mecbûrî be divê rasterast di bin rojê de nemînin, û bikaranîna şewqikên rojê yên bi belgeya CE û parastina UV400 tevî kumên bi kênara fireh ji bo parastina tenduristiya çavan girîngiyeke mezin hildigire.