Pêvajoya pirbûn û geşedana perperoka spî ya pêşeng ku di mehên payîzê de li Baxçeyên Hewselê yên Amedê hat dîtin, bi çavdêriyên hatin kirin derket holê. Hat diyar kirin ku çerxa jiyanê ya vê cureyê ku di qonaxên cotbûn, hêjîran (hêkdan), kurmî (tiştil) û pûpayê re derbas dibe û veguhere perperoka gihîştî, li gorî mercên hewa û hawirdorê diguhere.
"Wênesazê sirûştê derbasbûna perperoka spî ya pêşeng a ber bi rewşa gihîştî ve tomar kir"
Wênesazê sirûştê û lêkolîner Muhammed Yalçın diyar kir ku ew li herêmê li ser perperok, kêşûkûş û riwekên endemîk lêkolînan dike û anî ziman ku wî îsal pêvajoya perperoka spî ya pêşeng a ji cotbûnê heta bûn rewşa gihîştî bi wêne û vîdeoyan qeyd kiriye.
Pêvajoya geşedanê ji 18 heta 35 rojan dikişîne
Yalçın ragihand ku pinpinîka spî ya pêşeng cureyekî koçber e û ji Afrîkaya Bakur dest pê dike, li ser Nîvgrava Erebî û Asyaya Bakur re heta Avustralyayê di erdnîgariyeke berfireh de tê dîtin. Yalçın tomarkir ku ev cure li Baxçeyên Hewselê yên Amedê û li herêmên Anatoliya Rojhilat û Başûrê Rojhilat di navbera mehên îlon û meha cotmehê de tê çavdêrîkirin.
Li gorî agahiyên ku Yalçın dane, pêvajoya geşedanê ya perperoka spî ya pêşeng a ji cotbûnê heta qonaxa pûpayê, li gorî mercên hewa û hawirdorê nêzîkî 18 heta 35 rojan dikişîne.
Piştî cotbûnê, perperokên mê pirranî di heman rojê de an jî di nav çend rojên pêş de hêkên xwe bi piranî li ser pelên riweka kaperê (kaborê) dihêlin. Derketina larvayan ji hêkan jî nêzîkî 4 heta 8 rojan dikişîne. Tê diyar kirin ku di herêmên germ de ev dem dikare kurttir bibe.
Ji kurmî (tirtil) veguherîna ber ber perperoka gihîştî
Kurmikan (tirtilên) ku ji hêkan derdikevin, bi pelên kaperê xwedî dibin, mezin dibin û di dirêjahiya geşedana xwe de çend caran çerm diguherînin. Gihîştina kurmik a bo asta ku bibe pûpa nêzîkî 2 heta 3 hefteyan dikişîne.
Perperokên ku di qonaxa pûpayê de geşedana xwe berdewam dikin, pirranî di nav hefteyek an du hefteyan de wekî perperokên gihîştî derdikevin holê. Tê diyar kirin ku ev dem jî li gorî germî û giraniya hewayê dikare dirêjtir bibe.
Çavdêriyên ku di derbarê sîklûsa jiyanê ya perperoka spî ya pêşeng de hatin kirin, di nav qeydên jiyana sirûştî de ku pirrboriya biyolojîk a Bextên Hewselê û pêvajoyên geşedanê yên cureyên li herêmê dijîn derdixe holê, cihê xwe girt.