Kongreya Asayî ya 5emîn a Serokatiya Bajarê Batmanê ya HÜDA PARê bi beşdariya Serokê Giştî ê HÜDA PARê Zekeriya Yapıcıoğlu hat lidarxistin.
Kongreya ku li Navenda Çandê ya Bajar hat lidarxistin, bi xwendina Qur’ana Pîroz dest pê kir. Ji bo kongreyê; Berdevkê HÜDA PARê û Parlementerê Batmanê Serkan Ramanlı, Cîgirê Serokê Giştî İshak Sağlam, Alîkarê Serokê Giştî Mehmet Şah Gültekin, Endamê Lijneya Birêveberiya Giştî Abdurrahman Cevher, Endamê Lijneya Şêwirê Eyyüp Yanaç, Şaredarê Bajarokê Kayapınarê Samir Özhan, nûnerên Partiyên Siyasî, nûnerên saziyên civaka sivîl, alim, rûsipî, endamên partiyê û gelek welatî beşdar bûn.
"Rojekê wê her kes bibe HÜDA PARî"
Yapıcıoğlu diyar kir ku edalet di pênaseyekê de ew e ku tiştek li cihê wî yê rast bê danîn û mafê her kesî bêyî kêmûasî bê dayîn û got: "Eger hûn tiştekî li cihê ku heq dike necebirînin, edalet pêk nayê. Her kesê ku bi çavekî bêalî berê xwe bide bernameya partiya me, wê bibîne ku ev bernameya partiyê projeyeke şaristaniyê ye. Ez bang li hemû welatiyên me yên ji welatê xwe û tişta rast bang li hemû mirovahiyê dikim: Fermo, ji kerema xwe re werin; vê projeya şaristaniyê rêz bi rêz, peyv bi peyv lêkolîn bikin. Bi xwe bibînin ku ev bername bi çi kedeke mezin hatiye amadekirin, çiqas hûrûkûr e û di rastiyê de belkî reçeteya rizgariya mirovan e. Dema bi dema ez ji hevalên xwe re dibêjim: 'Rojekê wê her kes bibe HÜDA PARî.' Ev ji we re wekî gotineke pir mezin tê, lê ez ji dil û giyan bi vê tiştî bawer dikim. Ji bo serkeftinê divê berê mirov bawer bike."
Yapıcıoğlu anî ziman ku peywira siyasetê ji bo aramiya mirovahiyê û bextewariya herdû cîhanan xebitîn e û weha axivî: "Sedema hebûna siyasetê, sedema hebûn û rewayiya dewletê biparêze û muhafaza kirina aramiya mirovan û maf û azadiyên wan ên bingehîn e. Mafên din ên bingehîn jî dikarin wekî milên wan ên kêlekê bêne nirxandin. Armanca hemû mafên ku tên ziman, parastina dîn, can, mal, aqil û nesla mirovan e. Parastina van pênc tiştên bingehîn, rasterast an nerast armanca hemû qedexeyan e an jî divê öyle be. Ji bo pêkanîna van pênc armancên bingehîn xebateke me ya dusedî hebû. Îşellah em ê van xebatên xwe berdewam bikin."
Yapıcıoğlu veguhast ku ew hewl didin xebatên xwe yên di parlamentoyê de jî li ser van armancan ava bikin û wiha berdewam kir:
"Me hewl da ku rêya xwe li ser vê esasê çêbikin. Me gelek pêşniyazqanûn amade kirin. Wekî mînak, me pêşniyazqanûnek amade kir ji bo betalkirina welatîbûnê û darizandina kesên ku welatiya wan a dualî heye û tevlî tawanên komkujiyê bûne.
Li ser pîroziyan êrişên pir dijwar hene. Di encama vê de bi rêya xişandina nirxên me di rastiyê de êrişî wan dikin, hewl didin wan bêqîmet bikin û hewl didin hedefên xwe yên bêqîmet an jî îdeolojiyên xwe yên vala bi vê rêyê li ser vê civakê ferz bikin.
Me ji bo parastina malbatê û cezakirina kesên ku kiryarên bêşermane bi eşkereyî dikin pêşniyazqanûnek amade kir.
Di van rojên dawî de hûn dizanin, operasyonek heye bi navê 'Malbata Min Ewle Ye' ku ji aliyê Serdozgeriya Komarê ya Stenbolê ve hat destpêkirin û li bajarên din jî belav bû. Her cure xirabî hene. Kesên ku van sapıktiyan dikin, dest bi zildan û qêrînê kirin. Hema be ku êrişek li ser mafê wan ê jiyanê hebe, dibêjin 'Ev ji bo me şerekî hebûnê ye'. Ji saziya siyasetê gilî dikin ku 'çima hûn xwedî li kesên ku bi vê rêyê hewl didin bijîn û ji yên din cuda ne dernakevin'."
"Em wê azadiya we ya veguhastina wê şaşî/xirabiyê ji yên din re nas nakin"
Yapıcıoğlu ê ku bertek nîşanî piştgirîdayîna hinek siyasetmedaran a ji bo rêşaşîyê da, wiha zêde kir: "Hinek serokên giştî derdikevin û hîs dikin ku divê xwedî li wan derkevin. Di rastiyê de tişta ku ew dikin ne têkoşîna hebûnê ye. Ew jixwe hene. Di demê Hêja Lût de jî hebûn, niha jî hene û hebûna xwe berdewam dikin. Tişta ku ew dikin ne têkoşîna hebûnê ye; hewldana wan e ku ji hemû civakê re ferz bikin ku ew ji kesên ku naşibin wan üstün mezin xwedî nirx tir in. Ew hewl didin ku van xirabiyên/şaşiyên xwe veguhêzin zarokên me jî. Serokên giştî naaxivin wisa ye? Ya mîna ew, ez axivim. Ji vir ji Batmanê wekî Serokê Giştî ê HÜDA PARê dibêjim: Ji wê tişta ku hûn jê re dibêjin azadî re em dibêjin şaşî û xerabîye. Em wê azadiya we ya veguhastina wê şaşiyê ji yên din re nas nakin. Em ê zarokên xwe, ciwanên xwe ji we re nekin qurban."
"Ev millet di vê rêyê de li pey we nayê"
"Baş e, kî xwedî li wan derdikeve? Kî xwedî derdikeve malûm e. Hemû pirsgirêkên welat çareser bûn ku bi deklerasyonên wan têkiliyên şaş, jixwe bi pereyên ji derve hatine - ku daxwaza wan neyê heta ji bo zarokên li Filistinê ji birçîna dimirin re şîr jî naşînin - bi milyon dolarên ji Ewrûpayê hatine kî xwedî li van kesên ku van şaşiyan dikin derdikeve? Hûn bi îbret temaşe dikin. Kesên ku îddîa dikirin 'ez ê mafên Kurdan biparêzim' û bi rê ketin, bûn parêzvanên kesên ku li ser şopên qewmê Lût diçin. Şerm ji we re bibe! Lê maskeyên xwe rakin. Rûyê xwe yê rastîn nîşanî mirovan bide. Biparêzin ka hûn çi diparêzin, bêhna xwe biçikînin. Bi îzna Xwedê, hûn ê nikaribin me bidin meşandin li ser vê rêyê; rêya ku Ewropa, Amerîka û hin neteweyên Rojhilatî (wekî Koreyê) şopandine, yên ku li dawiya wê rêyê ew newala kûr dîtin û heta niha dest bi ketina nav wê newalê jî kirine. Ev millet di vê rêyê de li pey we nayê. Eger hûn difikirin ku ji ber ku heta îro tiştên we xwestine dane we, ew ê malbata xwe belav bike, ji namûsa xwe dev berde, bi destê xwe zarokê xwe bide destê van xirabiyan, şerm ji we re bibe. Ew hevesa we wê înşaallah heta qiyamətê di qirika we de bimîne." gotinên xwe bi kar anî.
Yapıcıoğlu tekezz kir ku di rojeva gel de "parastina jiyanê, bihabûna jiyanê, kirêyên bilind, mûçeyên teqawidiyê yên li bin sînorê birçîbûnê, ciwanên ku kar nabînin, ciwanên ku ji ber nebûna kar nikarin bizewicin, valahiya giyanî û krîzên ku hewl tê dan ciwan di nav de bên kişandin" hene û anî ziman ku tevî van hemûyan mijara "Xeze"yê ku di rojeva gel de ye û divê nekeve, heye.
Komkujiya li Xezeyê
Yapıcıoğlu derbarê komkujiya ku li Xezeyê berdewam dike de ev nirxandin kirin:
"Wekî ku ji we re malûm e di 7ê Çiriya Pêşîn a sala 2023an de piştî operasyona bi navê Tûfana Eqsayê, êrişên pir dijwar li ser Xezeyê hatin kirin û Xeze hema bi tevahî hat hilşandin. Zêdetirî 80 hezar şehîd hene. Casedên deh hezar kesî hîn ji bin kavilan nehatine derxistin. Di navbera van nêzîkî sê salên borî de, di dawiya du salan de, di çiriya pêşîn a sala çûyî de li Misrê Civata Aşitiyê ya Xezeyê hat avakirin. Li gorî vê yekê wê agirbest bihatibûya dabînkirin, êriş biwestiyan bûn, rojê şeşsed kamyon keresteyên alîkariya mirovî biketana Xezeyê, ji nû ve avakirina Xezeyê bihatibûya peydakirin, pergala tenduristiyê ya li wir bihatibûya rakirin û ji bo birîndar li cihên hîn cidîtir û xwedî derfetên bilindtir bêne tedawîkirin derbixe derve. Li beramberî vê jî rêveberiya li Xezeyê, anku hikûmeta HAMASê, qebûl dikir ku rêveberiyê bide hikûmeteke teknokrat. Qonaxên vê hebûn. Lê ji wê pêvajoya agirbestê û vir ve hejmara kesên ku hatine şehîdkirin gihîşt 1500 kesî. Di nav sala dawî de.
Komkujî nesekinî, berdewam dike. Wê rojê 600 qamyon biketana Xezeyê. Rojê 100-150 qamyon alîkarî diçe hundir. Ew alîkarî ne ji wan alîkariya ne ku li mirovan, li kesên hewcedar ên li wir bêne belavkirin, kelûpelên bazirganî ne; mînak birinc û arvan nakeve hundir. Zêdetir biskuvî, çîkolata, cîps û tiştên wisa dikevin hundir. Ew jî tê şandin da ku wekî kelûpela bazirganî bê frotin. Li wir kar tune ye. Di nav hemû nebûna derfetan de dibistan hatin vekirin. Xwendekaran ji nû ve dest bi dersan kirin. Lê dibistan tune ye, qirtasiye tune ye. Ji sedî heftêyê Xezeyê bi tevahî hat hilşandin an jî di bin dagirkeriyê de ye. Wê xeta zer hebûya. Siyonîst wê xetê timî firehtir dikin. Lê civata aştiyê tiştekî dike. Civata aştiyê dibêje: 'HAMAS, teyê çekên xwe berdabûya, çi bû? Te soza xwe bi cih anî?' Baş e, êriş rawestiyan? Alîkarî dikevin hundir? Ji bo rakirina avahiyekê çimento tevlî hundir bû? Nebû. Ji wan siyonîstan re gotineke we tune ye? Sözê we tenê ji bo mirovên ku her roj tên qetilkirin û li benda wê yekê ne ku bombeya din wê kengî bikeve serê wan re derbas dibe? Hûn ê tenê ji wan tiştekî bixwazin?
Xezeyê ji bîr nekin, nebidin bîrkirin û ji rojeva xwe nexînin. Ji duayên xwe kêm nekin. Xeze niha jî mîna du sal berê, mîna sê sal berê hewcedarî alîkariyên we ye. Tişta ji destê we tê ji kerema xwe berdewam bikin. Ji bo siyonîstan îşellah destpêka dawiyê ye. Wan erdê rewayiyê winda kirin. Ew ê îşellah êdî ji aliyê gelek kes û hikûmetan ve mîna nêrewa bên dîtin. Îşellah wê rojekê ew dagirkerî bi tevahî bi dawî bibe."
Nêrîna li ser polîtîkaya faîzê
Yapıcıoğlu ê ku polîtîkaya faîzê ya di têkoşîna li dijî enflasyonê de rexne kir, wiha axivî: "Gotin 'Em ê enflasyonê bixin'. Ji bo ku enflasyonê bixin jî faîza polîtîkayê ya Banka Navendî ji sedî 8,5an derxistin sedî 50yî. Gotin 'Eger faîz bilind bibe, parayê di bazarê de tê kişandin, bi vê yekê jî biha dikarin bêne xistin'. Bifikirin, enflasyona ku di sedî sêyan de bû, enflasyona di banda sedî 37-38an de bû derket ser sedî 70yî. Tevî faîzê ew jî kete hilkişînê. Piştre niha daxistine sedî 30yî. Enflasyona ku bi banda sedî 32-33yan ve zeliqî li wir ma. Îsrara di polîtîkaya parayî ya teng de… Em bi salan e vê yekê dibêjin, vê nekin. Eger ev zêdebûna bihayên ji ber zêdebûna daxwazê bida, belkî ev rêbaz bi kêr bihatiba. Lê zêdebûna bihayan bêtir ji ber lêçûnan (maliyet) e. Em dibêjin rê li ber bilindbûna lêçûnan bigirin. Lêçûnên karkeriye bilind dibin, lêçûnên enerjiyê bilind dibin, lêçûnên kirêyê bilind dibin. Veguhestina keresteyên xam, lojîstîk, hemû bilind dibin. Baş e hûn ê çawa bihayan bînin xwarê? Lêçûn bilind dibin. Nekin. Ev ne çareserî ye."
"Hûn ê nikaribin bihayan bixin. Lê ligel wê bi polîtîkaya parayî ya teng, bi zexta lîkîdîteyê ya bi terîfa teknîkî ya di bazarê de, anku ji ber nebûna parayê neqît ê di bazarê de esnaf wê nikaribe kar bike. Wê nikaribe bergîdana malê firotiye bistîne. Di dema xwe de wê nikaribe deynê xwe tesîl bike. Me got ev yek wê di bazarê de bibe sedema rawestanê (sekinînê) û di maweyê dirêj de jî bibe sedema bêkariyê. Lê mixabin me nikarîbû dengê xwe bide bihîstin. Armancên enflasyonê negihîştin cîh. Lê mûçeyên ku li gorî van armancan diyar bibûn heliyan û çûn. Mûçe li gorî armanca enflasyonê diyar dibin nebawer e? Ji fermanberan re dibêjin, 'Zêdebûna mûçeyên me yên sala bê ev e, armanca me ya enflasyonê ev e.' Di bazarên mûçeyên kêmtirîn (asgari ücret) de enflasyona armanckirî dibe pîvanek. Di mûçeyên teqawidiyê de jî armanc tên berçavgirtin. Çi bû? Wê çi bibe? Nexwe li beramberî armancên negihîştî cîh divê mûçeyên heliyane di demek zû de bêne telafîkirin."
"Werin em 'Pêvajoya Tirkiyeya Bêfaîz' bidin destpêkirin"
Yapıcıoğlu got: "Faîz sedema bêkariyê ye jî. Faîz yek ji sedemên herî mezin ên neheqiya dahatê ye. Faîz, istismarkirina hemû miletî ye ji aliyê kesên ku parayên wan hene û bêyî ku ti karekî bikin tenê bi firotina wê parayî para qezenc dikin. Mijandina xwîna milet e. Faîz bellar e. Em dibêjin werin vê bellarê mezin nekin. Pêvajoyeke nû dest pê kir nebawer e? Pêvajoya ku meqamên fermî jê re dibêjin 'Pêvajoya Tirkiyeya Bêteror'. Em jî dibêjin de fermo, werin em jî 'Pêvajoya Tirkiyeya Bêfaîz' bidin destpêkirin. Em bidin destpêkirin da ku feqîr û belengaz nefesekê bistînin. Em bidin destpêkirin da ku em qine di çarxa vê pergala îstîsmarê de darikekî piçûk jî be deynin û em rêya kapîtalîstên ku mîna qijnikê bi pişta vê miletê xerîban ve zeliqîne û xwîna wî dimijin bibirin."
"Îradeya me heye ku bibe bend li ber êrişên li ser malbatê û li ber kesên ku ciwanan dixînin nav bêomîdiyê"
Di dewamê de Serokê Giştî ê HÜDA PARê Zekeriya Yapıcıoğlu diyar kir ku malbat di bin êrişeke giran de ye û wiha axivî: "Meydan û amûrên cuda yên vê êrişê hene. Bi rêyên cuda êriş dikin. Yek ji wan zehmetkirina zewaca ciwanan e, yek sar kirina ciwanan a ji zewacê ye, yek bi rêyek hêsan ji hev veqetandina kesên zewicî ne, anku hilşandina malbatên wan e, lezdarkirina berdanê ye; Dema vê dikin gelek gotinên xemilandî dibêjin: Konseptên mîna 'Hürriyet, azadî, maf, hiqûq' bi kar tînin. Lê di rastiyê de armanca bingehîn û esasî, parçekirina malbatê, belavkirina malbatê û wergirtin û qutkirina mirov e ji hemû girêdanên wî. Dibirin ku 'Bila her kes ferdî be, her kes bi tenê bimîne. Kes ne mensûbê malbatekê be an hîsek wisa ya mensûbiyetê nebîne. Têkiliya tu kesî bi civakê re nebê, têkiliya kesî bi aşîretê re nebê. Werin em hemû girêdanan biqetînin da ku em bikaribin wan yek bi yek hêsantir rawêj bikin.' Ji ber vê yekê malbat di bin êrişeke giran de ye. Em jî dibêjin ku bi destûra Xwedê îradeya me heye ku bibe bend li ber van êrişên li ser malbatê û li ber kesên ku ciwanan dixînin nav bêomîdiyê û ev îrade bi awayekî xurt û pîroz li ser piyan e. Em ê lîstikên wan xera bikin berdewam bikin."
Yapıcıoğlu anî ziman ku nêzîkî du salan e li Tirkiyeyê pêvajoyek tê axaftin û wisa nirxand: "Bi geşedanên di Meclisê de, ava kirina komîsyonê, hatina rapora wê komîsyonê ya ji bo Civata Giştî û qebûlkirina wê ya di bin navê qanûnekê de li Civata Giştî înşaallah serdemek diqede. Îşellah paranteza tundûtûjiyê ya 40 û çend salan diqede. Me ev mijar tu carî îstîsmar nekir. Dema dihat gotin 'Mijareke wekî mijara Kurd tune ye', dema rojeva her kesî ber bi aliyekî din ve diçû jî me bi îsrar ev mijar di rojevê de hişt. Me got 'Ev mijar heye û divê bi her awayî bê çareserkirin.' Ji bo çareseriya vê mijarê xebat hatin kirin, bername hatin sazkirin. Lê me bi îsrar diyar kir ku çareseriya vê mijarê ne çek e, ne tundûtûjî ye. Di dawiyê de di xala hatî gihîştinê de konsensuseke girîng çêbû ku divê çek û tundûtûjî ji dewrê bêne derxistin. Rêjeyeke mezin a mirovan di vê xalê de got; erê, çek û tundûtûjî neçareserî ye, heta yek ji astengiyên herî mezin ên li ber çareseriyê ye."
"Piştî qebûlkirina raporê ya bi 467 oyan di Meclisê de, vegera vê karî tune ye"
Yapıcıoğlu wiha berdewam kir: "Lê du lingên vê karî hebûn: Yek bidawîkirina tundûtûjiyê, ya din jî ji nû ve avakirina biratiyê bû. Me diyar kir ku divê tundûtûjî bi dawî bibe, rêxistin bê tesfiyekirin û hiqûqa biratiyê bê avakirin. Pêdiviya avakirina hiqûqa biratiyê ket nav rapora hevpar a ku Meclisê amade kiribû jî. Piştre ket nav axaftin û gotinên berpirsên fermî jî. Em dibêjin îşellah piştî qebûlkirina raporê ya bi 467 oyan di Meclisê de vegera vê karî tune ye. Wê rojê dema min di Meclisê de bi parlementerên ji partiyên cuda re diaxivî me got 'Liser xêrê be'. Kesekî pirsî, got 'Serokê min, ev 467 oy çi demekê dide?' Min got 'Ew betalkirina fitêza şûnde ya erebeya di rê de diçe ye.' Înşaallah vegera vê pêvajoyê tune ye. Piştî derbasbûna ji Meclisê ya bi rayek wisa bilind, bi piştgiriyek wisa mezin û bi piştgiya partiyên siyasî yên cuda, êdî divê tişta pêwîst bê kirin."
Yapıcıoğlu destnîşan kir ku yek ji pêdiviyên herî girîng ên ku piştî vê pêvajoyê divê bêne kirin jî anayasayeke nû ye.
Yapıcıoğlu bang li teşkîlata partiyê kir û got: "Ji sibê pê ve em li qadan e. Ji sibê pê ve em di her kolanê de ne. Îşellah em di her malê de ne û îşellah di her dilî de ne. Wê armancê ji bîr nekin. 'Rojekê wê her kes bibe HÜDA PARî.' Ji bo ku mirov bikaribe bike divê berê bawer bike. Divê mirov ji dil bi vê bawer bike û ji bo pêkanîna vê bixebite. Bifikirin ku di cihê em lê de di armanca me de 100 kes hene. Me 99 ji wan kirin HÜDA PARî. Me bi wan re ji bo aramiya vê miletî, ji bo bextewariya her du cîhanan a vê miletî dest bi xebatê kir. Kesekî bi tenê mabê jî em ê nebêjin 'Pewyira me bi dawî bû'. Divê ev wisa be. Anku em ê nerûnên, em ê omîda xwe neqetînin, em ê têkoşînê nesewitînin, em ê bêdemalî nîşan nedin. Xwedê rê û bextê we vekirî bike."
Yapıcıoğlu bertek nîşanî serlêdana sepandina "koda spî" a li Adanayê ya li beramberî daxwaza mahremîyeta nexweş da û got: "Eger jin xanim diyar bike ku 'Ez naxwazim ji aliyê bijîşkê mêr ve bim meşandin. Bila bijîşka jin min muayene bike', hûn nikarin vê mafî ji wê kêm bikin. Û em saziyên tenduristiyê yên ku hemû karmendên wan jin in dixwazin. Ev daxwaza jinan e, mafê wan ê herî sirûştî ye."
Yapıcıoğlu axaftina xwe bi van daxwazan bi dawî kir: "Di vê rêya ku em ji bo mezinkirina siyaset me ya ku mirov di navendê de digire û armanca wê pêkanîna edaletê ye û ji bo ku em her roj bêtir gihêjin hejmareke mezintir a mirovan derketine de, Xwedayê Mezin gavên me sabît bişîne, dilê dostên me tijî şadî bike û înşaallah ji bo anîna aramiya ji hemû welatê me re xebat û xeyreta me zêde bike."
Kongre piştî axaftinan bi dengdana delegeyan û diyarboona rêveberiya nû ya bajar bi dawî bû. Di hilbijartina ku bi yek lîsteyê hat çêkirin de Serokê Bajar ê heyî Davut Şahin nebû namzed û Mehmet Emin Doğru bû Serokê Bajar ê Batmanê ê HÜDA PARê.