Li Êlihê hilberînerên nanê tenûrê, tevî guherîna saetên xebatê yên di meha Remezanê de û şert û mercên giran, hilberîna xwe didomînin. Usta û kedkarên ku di bin germahiya zêde ya tenûrê de dixebitin, ji aliyekî ve hewl didin debara xwe bikin, ji aliyê din ve jî balê dikişînin ser girîngiya nanê tenûrê ya di çanda herêmê de.

Nanê tenûrê ku di ser reyên xelkê herêmê de xwedî cihekî girîng e, bi rêbazên kevneşopî tê amadekirin û di tenûrê de tê pijandin. Di meha Remezanê de jî ji ber guherîna adetên xwarinê, plansaziya hilberînê li gorî vê yekê tê sererastkirin. Karsaz û xebatkar tevî hemû zehmetiyan hilberînê didomînin û nanê tenûrê hêm digihînin bazara herêmî hêm jî dişînin derveyî bajêr.

Ji aliyê din ve, jinên kedkar ên ku li ber tenûrê dixebitin diyar dikin ku ew bi salan e hêm li malê hêm jî di kar de kedeke mezin didin; loma daxwaz dikin ku mafê teqawidbûnê (emeklilik) ji bo jinên malê bê naskirin.

Bi taybetî jinên malê yên ku 25 salên xwe bi karên malê û bi xebatên cuda derbas kirine, destnîşan kirin ku ew dixwazin daxwazên wan ên ji bo ewlehiya civakî (sosyal güvence) û teqawidbûnê bêne bicîhanîn.

Osman Yapıcı:

"Me saetên xebatê yên di Remezanê de guherandin"

Xwediyê karsaziya nanê tenûrê Osman Yapıcı, diyar kir ku saetên wan ên xebatê di meha Remezanê de hatine guherandin û wiha got:

"Em di meha Remezanê de ne. Karê me hilberîna nanê tenûrê ye; em nanê tenûrê û cureyên cuda yên nanan çêdikin. Saetên me yên xebatê li gorî meha Remezanê diguherin. Di demên asayî de nanê me saet di 08:30’an de amade dibû, lê niha di 11:30’an de derdikeve û saet di 15:30’an de xebata me bi dawî dibe. Beriya Remezanê me saet di 08:30’an de dest pê dikir û êvarê derdora 17:30-18:00’an karê xwe diqedand.

“Di Remezanê de daxwaza li ser nanê tenûrê kêm dibe”

Yapıcı diyar kir ku di meha Remezanê de daxwaza li ser nanê tenûrê hinekî kêm bûye, lê tevî vê yekê jî ew hilberîna xwe didomînin:

“Di meha Remezanê de daxwaz hinekî kêm dibe. Ji ber ku mirov bêtir berê xwe didin hilberên wekî pîdeya Remezanê û nanê rûnî. Ji ber vê yekê di firotina me de kêmbûnek çêdibe, lê dîsa jî sed carî şikir. Şikir ji Xwedê re, em li ser karê xwe ne. Em hewl didin, keda xwe didin. Karkerên me di vê hawira germ de dixebitin. Tevî ku zehmetiyên mezin dikişînin jî, li ber agir nan dipijînin û pêşkêşî mişteriyan dikin. Bêguman xebatkar di vî warî de tengasiyê dibînin. Em bi rojî ne, karkerên me jî bi rojî ne. Piraniya xebatkarên me jinên malê ne. Divê piştî vir herin malê û ji bo malbatên xwe xwarinê amade bikin. Tevî vê yekê jî tên vir keda xwe didin û piştgiriya aborî ya malên xwe dikin. Ev rewş hêm ji bo wan baş e, hêm jî ji bo potansiyela kar feydeyekê dide.

“Em çar cure nan hildiberînin”

Yapıcı derbarê cureyên nanên ku çêdikin de agahî dan û wiha got:

“Niha em çar cure nanan çêdikin: Çoreka hişk, çoreka asayî, nanê tenûrê yê asayî û nanê genimê tam (tam buğday). Ji nanê genimê tam re nanê biderf (kepekli) jî tê gotin. Ji bilî van, li gorî daxwaza mişteriyan em nanê rûnî jî amade dikin. Em berhemên xwe didin marketan, carinan dişînin derveyî bajêr jî. Her wiha mişteriyên me yên ku tên vir û bi xwe dikirin jî hene. Şikir ji Xwedê re, bi vî şêweyî em firotina xwe dikin.

“Nanê tenûrê berhemeke me ya herêmî ye”

Osman Yapıcı derbarê bihayê nanan de jî agahî dan û wiha axivî:

“Bihayê nanên me niha wekî standart 25 TL ye. Em nanê genimê tam, çorek û nanê tenûrê yê asayî bi 25 lîreyî difroşin. Tenê çoreka hişk 28 TL ye. Ji ber ku di tenûrê de tê hişkkirin, carinan hinek jê dikevin û dişewitin an jî belav dibin; ji ber vê yekê zayata (fire) me zêde dibe. Her wiha keda wê jî bêtir e. Em çoreka asayî di nîv saetê de derdixin, lê ji bo hişkbûna çoreka hişk em 4-5 saetan li ber tenûrê li bendê dimînin. Ji ber ku nanê tenûrê berhemeke me ya herêmî ye, ji aliyê her kesî ve tê ecibandin. Mişteriyên me ji nanê me hez dikin. Nanê tenûrê, ji bo vê herêmê yek ji tiştên herî sereke û ‘olmazsa olmaz’ e.

Behîce Akso:

"Bila mafê teqawidbûnê bidin jinên malê yên ku 25 sal in zewicî ne"

Behîce Akso ya ku li ber tenûrê nan dipijîne, bal kişand ser germahiya hawira xebatê û diyar kir ku divê mafê teqawidbûnê (emeklilik) ji bo jinên malê bê naskirin:

"Heta ji destê me tê em li vir keda xwe didin. Em dixebitin, westiyayî dibin. Hawir pir germ e, em tî dibin (tîbûn) lê dîsa jî em berdewam dikin ku karê xwe bikin. Ez dixwazim ji vir bang li her kesî bikim: Bila jinên malê teqawid bikin. Em li vir rojane dixebitin; ji bo ku zarokên me محتاجî (muhtacî) kesî nebin em çi ji destê me tê dikin. Em vê nanê xweş derdixin û pêşkêşî mişteriyên xwe dikin. Bila li her kesî bibe afiyet. Remezan îsal elhemdulîllah baş derbas dibe. Ji ber ku hewa hênik e, em hinekî bêtir dikarin li ber xwe bidin. Di Remezanê de hilberîna me hinekî kêmtir dibe, em li gorî wê serdemê dixebitin. Em zehmetiyê dikişînin lê dîsa jî Xwedê alîkariya me dike. Hemd ji Xwedê re, sed carî şikir. Em ji Rebbê xwe hêz û qewatê dixwazin.”

“Êdî em dixwazin teqawid bibin”

Behîce Akso, diyar kir ku divê keda jinên malê bê dîtin û wiha axivî:

“Ez 25 sal in zewicî me. Sê zarokên min hene; du kur û keçek. Keça min zanîngehê dixwîne, kurê min jî zanîngeh qedandiye. Ji bo ku ez muhtacî kesî nebim û piştgiriya mal û metbexa xwe bikim, ez keda xwe didim. Êdî em dixwazin teqawid bibin. Em bi salan e dixebitin lê hîna jî teqawidbûnek tune ye. Ez bawer dikim ku divê qîmet bidin jinên malê. Mafê wan jî heye ku teqawid bibin. Gava ez ji vir herim malê, ez ê dîsa kar bikim; ez ê xwarinê çêbikim, paqijiyê bikim. Jin li malê jî her tim dixebitin. Ji ber vê yekê ez bawer dikim ku divê jin berdêla keda xwe bistînin. Înşallah dengê me bibîzin û fêm bikin ka em karên çiqas dijwar dikin. Ez ji niha ve spas dikim. Xwedê razî be.”