Pisporê Diyetetîkê yê Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Sêrtê, İsmail Çevik, di nirxandina xwe ya derbarê obezîteyê de bal kişand ser girîngiya adetên jiyana tendurist. Çevik diyar kir ku nabe obezîte tenê wekî kîloyên zêde were dîtin û destnîşan kir ku ev rewş zemînê ji bo gelek nexweşiyên kronîk amade dike.

"Obezîte nûçegihanê gelek nexweşiyan e"

Çevik da zanîn ku obezîte wekî "kombûna rûnê zêde di laş de ku bandoreke neyînî li tendurustiyê dike" tê pênasekirin û wiha got: "Obezîte; rîska nexweşiyên wekî diyabeta tîp 2, nexweşiyên dil û damaran, hîpertansiyon (tansiyona bilind), hin celebên penceşêrê û nexweşiyên movikan zêde dike."

Pispor Çevik destnîşan kir ku di çêbûna obezîteyê de xwarina bêserûber û xwedî kalorîya bilind ligel kêmasiya çalakiya fîzîkî di nav sedemên sereke de ne. Her wiha diyar kir ku zêdebûna bikaranîna xwarinên pîşeskirî (işlenmiş gıdalar) û şêwazê jiyana bêliv (bêtevger) dibe sedema berbelavbûna vê pirsgirêkê.

"Divê xwarina tendurist û kontrola porsiyonê were kirin"

Pispor Çevik anî ziman ku xwarina tendurist û hevseng di rêgirtina li ber obezîteyê de roleke bingehîn dilîze. Wî destnîşan kir ku di xwarina rojane de divê cih bidin sebze û fêkî, danên tam (genim û hwd.), biqul (lowî, nîsk û hwd.) û çavkaniyên proteîn ên bi kalîte.

Çevik tekez kir ku divê vexwarinên bi şekir û xwarinên pakêtkirî yên xwedî rûnê zêde werin sînordarkirin. Her wiha destnîşan kir ku kontrola porsiyonê, danên birêkûpêk û vexwarina avê ya têrker di birêvebirina kîloyê de gelek girîng in.

"Divê çalakiya fîzîkî neyê îhmalkirin"

Çevik bal kişand ser vê yekê ku çalakiya fîzîkî di têkoşîna li dijî obezîteyê de hêmaneke girîng e. Wî diyar kir ku werzîşa (egzersîz) birêkûpêk, xerckirina enerjiyê zêde dike, alikariya kontrolkirina kîloyê dike û piştgiriya tendurustiya metabolîk dike.

Pisporê Diyetetîkê İsmail Çevik

Çevik diyar kir ku di hefteyê de herî kêm 150 deqîqe çalakiya fîzîkî ya bi şideta navîn tê pêşniyarkirin û destnîşan kir ku di jiyana rojane de adetên hêsan ên wekî meşiyan û bikaranîna derenceyan jî dikarin bibandor bin.

"Adetên di dema zarokatiyê de tên qezenckirin ji bo jiyaneke tendurist diyarker in"

Çevik da zanîn ku adetên di dema zarokatiyê de tên qezenckirin ji bo jiyaneke tendurist diyarker in û diyar kir ku divê malbat û saziyên perwerdehiyê di vê mijarê de hişyar bin; wî destnîşan kir ku qezenckirina adetên xwarina tendurist û jiyana çalak di temenê piçûk de, di rêgirtina li ber obezîteyê de roleke krîtîk dileyize.

"Obezîte nexweşiyeke ku dikare rê lê were girtin e"

Çevik tekez kir ku obezîte pirsgirêkeke tendurustiyê ya wisa ye ku dikare rê lê were girtin û li gotinên xwe zêde kir ku pejirandina xwarina hevseng, çalakiya fîzîkî ya birêkûpêk û adetên jiyana tendurist, hem ji bo parastina tendurustiya kesane hem jî ji bo kêmkirina rêjeya obezîteyê li seranserê civakê xwedî girîngiyeke mezin e.