VAN - Vali Yardımcısı Atay Uslu, Van İl Afet ve Acil Durumu Müdürü Cafer Giyik, KOSGEB Van Bölge Müdürü Bilal Emre Yörük ve VASİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çiçeksay'ın konuşmacı olarak katıldığı toplantıya birçok meslek örgütü başkanı ve iş adamı katıldı.
Toplantıda Van'ın mevcut sorunları ve çözüm önerileri konuşuldu. İlk olarak bir konuşma yapan VASİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çiçeksay, 23 Ekim'de yaşanan felaketten sonra geçen süreç içerisinde birçok gelişmenin yaşandığını ve bu süreçte çok sık olarak bir araya gelmemiş olmalarının bir eksiklik olduğunu söyledi.
"Bugün Gelinen Noktada Taleplerimiz Karşılık Görmedi"
Bugüne kadar Van il ilgili konularda sürekli bir şeyler yapmaya çalıştıklarını ifade eden Çiçeksay, "Fakat sistemsel birçok sorun yaşandı. Şimdi gelinen noktada bununla ilgili sistemsel diyebileceğimiz konu henüz aşılamamış durumda. Kredilerin bir yıl faizsiz olarak ertelenmesini talep etmiştik. O talebi ilgili tüm bakanlara iletmiştik. Bugün gelinen noktada yine bu talep karşılık görmedi. Kredi faizi belli bir orana indirilerek 60 aya kadar ertelendi. Enerji konusunda iş yerlerimizde, evlerin önünde elektrik kullanmak zorunda kalındı. Bu elektrik sarfiyatını da yine belli bir dönem için halkımıza yansıtılmamasını talep ettik. Bunun gibi birçok talebimiz oldu. Bunların bir kısmı gerçekleşti" dedi.
"Dışarıdan Gelen Firmalar Neredeyse Sularını Bile Dışarıdan Getiriyor"
TOKİ'lerin ihalelerinin merkezden yapıldığını belirten Çiçeksay, "Fakat iş adamlarının şöyle bir durumu var. Biz de burada inşaat işiyle uğraşıyoruz. Bu ihaleler Vanlı esnafa verilmedi ve verilemedi. Bu işleri yapacak güce sahip esnaflar vardı. Bu TOKİ'ler yapılırken tefrişatı ile ilgili konularda Van esnafından alınması yönünde valilik böyle bir telkine bulunabilir mi ya da böyle bir çalışma var mı? Bunu sormak lazım
Dışarıdan gelen bu firmalar neredeyse sularını bile dışarıdan getiriyorlar" siteminde bulundu.
"Van Esnafından Vergiler Alınmasın"
Daha sonra söz alan VATSO Yönetim Kurulu Başkanı Mirza Nadiroğlu, yapılan bu tür toplantıların sürekli olarak yapılması gereken bir toplantı olduğunu ifade ederek, "23 Ekim ve 9 Kasım'da iki büyük deprem yaşadık. 5 aylık süreçte bizde oda üst çatımız olan Ekonomi Konseyi 11 meslek odası konseyi ile 5 aylık sürçte hem Van'da hem Ankara'da bütün çalışmalarını yaptık ve dosyalar halinde bütün belgeleri 12 bakana sunduk. Bu depremden en büyük mağduriyeti Van tüccarı ve esnafı yaşadı, biz bunun farkındayız. Bu çalışma içerisinde ben bir iki örnek vermek istiyorum. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Van'a geldiğinde biz bir dosya sunduk ve dedik ki 'Van esnafından vergiler alınmasın' daha sonra Kocaeli vergilerden muaf olmuş diye de bir haber yer aldı. Burada özellikle Van ilindeki tüccar, tacir ve sanayicinin mağduriyeti had safhadadır. KOSGEB kredileri beklentimiz doğrultusunda olmadı; ama bir nebze nefes aldık. 150 milyon TL gibi bir para girdi bugün itibariyle. Buna ek olarak TOBB aracılığıyla il ekonomisine 25 milyon TL piyasaya sunuldu. Bunlar tüccar nefes alabilsin diye yapıldı, giden 300 bin insan geri dönsün diye yapıldı" açıklamasında bulundu.
"Belediye, Valilik ve Diğer Örgütler Bir Türlü Bir Araya Gelemedi"
VATSO Başkanı Nadiroğlu, "TOKİ'ler, tekstil kent, hayvancılık başta olmak üzere 3 ayrı proje var. Bu çalışmalar depremden önce başlatılan bir proje. Nihat Ergün'ün onay verdiği bir proje... Çevre ve şehircilik bakanlığının imzaladığı 1 yıllık imar durdurma kararı var. Van esnafının sorunu nasıl çözülecek. Biz belediye başkanından randevu talep ettik ve bu işlerin nasıl çözüleceği konusunu konuşmak istedik. Van'daki sanayici bekleyemez. Van'daki iş yeri yıkılmış, çeki - senedi protesto olmuş mağdur esnafımız var. 6 Şubat tarihinde imzalanmış kentte 12 ay süre ile imar planlama çalışmaları yeni yapım ruhsatı çalışmaları durdurulmuştur. Peki, 12 ayı durdurulmuş da ana ve ara caddelerde iş yeri yıkılan esnaf tüccar ve sanayici ne yapacak? Bu toplantıda biz belediyeden de bir yetkilinin katılmasını talep ediyorduk. Aslında onların da katılması gerekiyordu. Biz oda olarak hep diyoruz ki bu ilin geleceği için kesinlikle ilin valisi başkanlığında ilin belediyesi diğer meslek odaları başkanların hepsinin bir masa etrafında toplanması lazım. Biz bir türlü bunu başaramıyoruz. Belediye valilik ve diğer örgütler bir türlü bir araya gelemedi. Bir yıl önce Van belediyesi için 300 dönüm yeri belediye terminali için nasıl aldıysak, ekonomi konseyi olarak yine bir araya gelirsek bu işin üstesinden geliriz. Depremi fırsata çevirmek için mevcut kamu kurumlarını ve okulların dışarı çıkarılması önerdik. Özellikle ticaret lisesi ve kız meslek lisesi ekonomimin önünü tıkamış. Ama bunlar için yer bulunması gerektiği söylendi. Bu ilin belediye başkanı bir gün bile kapıdan içeri girip Van'ın geleceği için bir söz söylemedi. Tüm riskleri alarak ilde kalan tüccarın sorunlarını çözmek için biz Van'dayız. Başka türlü de yol alamayız" diyerek belediyenin meselelere karşı kayıtsız tavrına sitemkar göndermelerde bulundu.
"Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İle Ciddi Çalışmalar Yapılıyor"
Vali Yardımcısı Atay Uslu, depremden sonra yeni binaların yapılması için ciddi bir çalışmaya ihtiyaç olduğunu, imar konusunda yetkili olan belediyenin bu konuda bir karar alması ve Bilim adamları ile bir araya gelerek konuşması gerektiğini ifade etti. Uslu, "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı da bu uzun süreç için yardımcı olabiliriz dedi. Belediye de bunu kabul etti ve işi bakanlığa devretti. Süreç şu: Bunu en hızlı yapabilecek olan Şehircilik Bakanlığıydı, Belediye de bunu ona devretti. Onlar da bu işi çok hızlı bir şekilde yapıyor. Bildiğim kadarıyla bir kısmının jeolojik çalışmaları yapıldı. Ve haritalar çıkarıldı. Bundan sonra bazı mahalleler için izin çıkarılacak ve imar çalışmaları başlayacak. 1 yıl imar yapamama gibi bir durum yok. Eğer böyle bir şey olursa bu Van'ı bitirir. İmar konusundaki yetki hala belediyededir. Belediye bu konuda yetkilidir. Çalışmanın da her aşamasında vardır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile ciddi çalışmalar yapılıyor. Bunlardan biri de geçen hafta yapılan bir toplantı idi. Biz Van belediyesinden ekipleri davet ettik. Van belediyesinden ve Bostaniçi'den birer yetkili katıldı" diye konuştu.
"15 Bin Konut Ağustos Sonunda Teslim Edilmiş Olacak"
Deprem sonrası TOKİ tarafından yapılacak olan konutlar hakkında da genel bir bilgi veren Uslu, "4800'ü Erciş'te, 10200 de Van'da olmak üzere 3 ayrı bölgede 15000 bin konut inşa ediliyor. Bu bölgeler Bostaniçi, kalecik ve Edremit. Çalışmalar hızlı sürüyor. Biliyorsunuz ki son elli yılın en ağır kışını yaşıyoruz. Ama geçen hafta TOKİ başkan yardımcısı ile görüştük ve 365 günde 10 konutun tamamlanması sözünü aldık. 15 bin konut ağustos sonunda teslim edilmiş olacak. Konutların bir de ikinci aşaması ve köyler aşaması var. 3 köyde konutların TOKİ'ye yaptırılması konusunda anlaştık. Diğer köyler ise kendileri yapacak. Şu ana kadar talep taahhüt ve borçlanma süreci devam ediyor. Bu önemli bir süreç... Halen gelmeyen köyler de var. Şu ana kadar köylerden kendi evini yapmak için 8 binin üzerinde bir talep olduğunu gördük Toplamda 25 bin konuta varacak şekilde krediler verilecek. Bu, ekonomik anlamda da büyük bir hareket demektir. Merkezde hak sahipleri daha tam belli olmadı. Sayı belirlendikten sonra konutlar inşa edilecek. Yapılan konutların sayısı fazla çıkarsa TOKİ bunları Van'daki diğer vatandaşlara uygun fiyata satacak" dedi.
"Ruhsatız Ev Yapanlar Hak Sahibi Olamazlar"
AFAD adına konuşan Van İl Afet ve Acil Durumu Müdürü Cafer Giyik, vatandaşın hak sahibi olması için evlerinin ağır hasarlı ve yıkılmış olması gerektiğini ifade ederek, "Bunlar hak sahipliği komisyonu tarafından değerlendirdikten sonra ilan edilecek ve 15 günlük askı ve itiraz süreci olacak. Uygulama köy ve şehirlerde farklı olacak. Köylerde mülkiyet rabıtası yoksa elektrik veya başka bir şey sunması yeterli. Fakat il merkezinde kendisine ait olmayan bir arsada ruhsatız ev yapanlar hak sahibi olamazlar. Bizim de şu ana kadar aldığımız başvurulara göre insanların çoğu hak sahibi olamayacak. Bunun dışında orta hasarlı olarak değerlendirildiği halde konutunu yıkıp yenisini yapmak isteyen de hak sahibi olacak. Eğer konutların yapımında sayı artarsa başta afetzede olmak üzere uygun koşulları sağlayanlara satılacak" dedi.
Gelen bir soru üzerine SGK primlerinin ertelenmesine rağmen sağlık hizmetlerinden faydalanamadıklarını ifade edilmesine karşın Giyik, "Bölge hastanesi kullandığı sistemde afet ortamında başvuru alarak provizyon alıyor. Bu Türkiye'de her yerde de geçerli. Sadece afetzede olduğunuzu belirtip oradan provizyon almasını istemek gerekebilir" önerisinde bulundu. (Fikret Özkan-İLKHA)