Geşta ferîbotan a li ser Baraja Dîcleyê ku navçeya Êgila Dîyarbekirê û nêzî 5 gund û 6 mezra ji hev vediqetîne, ji ber hinek sedemên cûda demek dirêj e hatine rawestandin. Nişyecihên navçeyê diyar kirin ku ji ber vê sepandinê, mîna ku mirovên li gundan nikarin bi navçeyê re pêwendiyê deynin, ziyaretvanên herêmî jî êdî li navçeyê ranewestin û nayên navçeyê.

Di salên borî de ferîbota ku bi hinceta nizmûna asta avê nedahat xebitandin, vê carê jî li gorî îddîayên sakinên navçeyê, bi hinceta ku sotemeniya ferîbotê zirarê dide ava barajê nayê xebitandin. Turîzma ku yek ji çavkaniyên herî girîng ên dahata navçeyê ye, bi betalkirina geştên ferîbotê re gihîşt asteke ku bisekinî. Beşek ji taxên gundewarî yên navçeyê ji ber dûriyê hewcedariyên xwe li navçeyên Erxenî û Pîran (Dicle) dabîn dikin, taxên gundewarî yên ku dihatin Êgilê jî ji ber ferîbotê êdî nikarin bigehêjin navçeyê.

"Li aliyê din 5 gundên me mexdur in"

Ömer İnci

Ömer İnci ku ji sakinên navçeyê ye û dîtinên xwe yên derbarê pêvajoyê de parve kir, wiha got: "Berê ferîbot dixebitîn. Welatî hem bi wesayîtan hem jî bi meşê diçûn û dihatin. Nêzîkî salek berê kesên ji DÎSKÎyê hatin, diyarkirin ku ferîbot avê qirêj dikin, nesağlem e û wê wan rakin. Me jî got 'gava ava kanalîzasyonê ya gundên li dora barajê dirije barajê av qirêj nabibe jî ferîbot qirêj dike?' Li vir fikreke siyazî heye. Her wiha li aliyê din 5 taxên me mexdur in. Kesê ku dixwest biçe taxa xwe bi 50 TLyî bi ferîbotê derbasî aliyê din dibû, lê niha hema hema hezar TLyî dide taksiyê û bi zorê digehêje wir. Ji ber wê yekê niha 5 tax û nêzîkî 6 gundikên me li wî alî mahsûr mane. Divê ji bo vê yekê çareseriyek bê dîtin."

İnci ku behsa hewldanên xwe yên berê yên ji bo çêkirina pirê li ser Baraja Dîcleyê kir, got: "Eger pir bê çêkirin hê çêtir dibe, pir pir baş dibe. Li ser ferîbotê di sala 2009an de min nêzîkî 700-800 îmze civandin. Min muhtarên gundên aliyê din jî di vê mijarê de araste kirin. Îmzeyên ku me civandin min bi xwe radestî Waliyê Dîyarbekirê yê wê demê kir. Walî ji min re got, 'Bûdceya ji bo vir hatiye veqetandin ne bes e. Mesrefa wê pir zêde ye. Bi bûdceya Dîyarbekirê ez nikarim vê pirê çêkim. Tenê eger ji Enqereyê alîkariya dravî bê, pir dikare bê çêkirin.' Wisa mijar di wê rewşê de ma. Heta paşê li ser daxwaznameya min a derbarê pirê de nivîseke fermî jî hat. Di nivîsê de hat diyarkirin ku bi çêkirina rêya di navbera Êgil û Dîcleyê de mesafe 36 kîlometre kurttir bûye û ji ber vê yekê ji bo niha hewcedarî bi pirê tune ye."

"Eger ferîbot hebe, eger pir bê çêkirin esnafên Êgilê jî dikarin kar bikin"

İnci wiha axivî: "Eger pir hebe mesafe dakeve 5-6 kîlometreyan. Ji vir hema derbasî aliyê din dibin. Ji ber mesafeyê taxên me yên aliyê din diçin Dîcleyê, kes nayê vir. Ji ber wê yekê danûstendina li vir jî kêm bû. Eger pir hebe hemû kes tê vir, kes naçe Dîcleyê."

Ali Köksal

Ali Köksal ê ku balkişand ser mexduriyetên ji ber betalkirina geştên ferîbotê çêbûne got: "Bila ferîbot bê xebitandin. Da ku dikanên li vir jî bikaribin kar bikin. Em ê werin, mirovên li Dîyarbekirê wê werin û ji esnafên li vir danûstendinê bikin. Eger ferîbot nebe kê tê vir? Kes nayê. Bakkal ji sibehê heta êvarê ya 500 ya jî hezar TLyî danûstendinê dike. Eger ferîbot hebe, eger pir bê çêkirin esnafên Êgilê jî dikarin kar bikin. Lê niha gava gel diçe Dîcleyê li vir tiştek nema, danûstendin qediya."

"Navçe di ortê de maye. Di nava hefteyê de navçe adeta mîna gundekî ye, di çarşiyê de tu tevger tune ye"

Zülküf Kılıç

Zülküf Kılıç ê ku teqez kir ku şêniyên li taxên gundewarî dijîn li navçeyên derdorê danûstendinê dikin û ev durum jî bandoreke neyînî li esnafên Êgilê dike, wiha axivî:

"Taxên gundewarî yên Êgilê ne nêzîkî navendê ne. Ji ber ku ne nêzîk in, xelkê taxan jî êdî zêde li navçeyê raneweste. Yên ku herî zêde dihatin navçeyê, ew pênc taxên li aliyê rojhilatê barajê, li berpalê aliyê din bûn. Em bi wan re her dem di nav hev de bûn. Hemû danûstendina xwe li vir dikirin. Hêka xwe, mastê xwe, rûnê xwe; tiştên li malê çêdikirin hemû anîn navçeyê. Niha ew jî nayên. Eger karên wan ên fermî hebin tên, eger tune bin hiç ranewestin. Çima werin? Di şûna ku kîlometreyek beriya Dîcleyê bizivirin û dîsa werin vir de, rasterast diçin Dîcleyê. Beşek ji taxên din diçin Erganiyê, taxên aliyê Terkanê jî berê xwe didin Dîyarbekirê. Ji ber ku ew der ji wan re nêzîktir in."

Kılıç wiha got: "Navçe di ortê de maye. Di nava hefteyê de navçe adeta mîna gundekî ye, di çarşiyê de tu tevger tune ye. Ferîbotek hebû, ew jî rakirin birin û girêdan. Mirovên li gundewaran nikarin derbasî aliyê din bibin. Dibêjin 'pir nayê çêkirin, projeyek mezin e'. Qênedî bila ferîbotê bixebitînin. Dihate gotin ferîbot avê qirêj dike. Madam ku ferîbot bandorê li ava vexwarinê ya barajê dike, wê çaxê bila ferîboteke bi enerjiya rojê çêkin. Li aliyê din şîna me çêdibe; ji bo em bigehêjin taxa ku 300 metre li pêşiya me ye, em neçar dimînin ku heta Dîcleyê bigerin û 10-20 kîlometre rê biçin. Gelo ev ji bo welatiyan rewa ye?"