Li Sêweregê bi ber bi payîzê ve daketina pileya germiya hewayê re amadekariyên zivistanê yên welatiyan jî gur bûn. Tevî pazaran li kolanan jî firotina îsotê ya bi pikaban berdewam dike; tengbûna dema guncaw a ji bo çêkirina îsotê daxwaz zêde kir.

Bi taybetî xanimên malê ji bo hewcedariyên malê, di heman demê de ji bo diyarî an jî firotinê tûrik bi tûrik îsotê dikirin. Li pazaran ligel cûreyên ji bo salçê, ziwakirin û îsota hûrkirî (pul biber), ji bo îsota tijekirinê (dolmalık) jî eleqeyeke giran tê nîşandan.

Ligel îsotê bacanên sor jî di nav berhemên girîng ên amadekariyên zivistanê de cih digirin. Li Sêweregê bacanên sor hatî kirîn di çêkirina salçeyê de tên bikaranîn, beşek ji wan jî bi ziwakirinê an jî bi xistina nav kavanozan ji bo ku di mehên zivistanê de bên xerckirin tên amadekirin.

Îsot û bacanên sor ku li ser banên malan tên raxistin li navçeyê dîmenên rengîn pêk tînin, berhem bi rêbazên kevneşopî tên xebitandin û vediguherin îsot, salçe, ziwahî û çendîn berhemên zivistanê..

"Her tiştê li vir, li vir şîn dibe"

Esnafê bazarê İbrahim Kürkçü diyar kir ku îsota Rihayê ya ku difroşe bi xwe radike û di derbarê bihayên pazarê de got: "Ez îsota Rihayê bi xwe radikim. Li halê jî 20 lîre ye, li vir jî 20 lîre ye. Tûrikê îsota tijekirinê bi 350 lîreyî tê firotin. Di mijara bacanê sor a Sêweregê de jî em îddîakar in. Bacanê sor a Konyayê nikare bi vê re bikeve pêşbirkê. Kiloya wê 20 lîre ye, kasaya wê 350 lîre ye. Ev bacanên sor herî zêde di çêkirina konservan de tên bikaranîn. Kiloya balcanên reş ên ji bo ziwakirinê 20-25 lîre ye. Îsotên me yên tûj û şîrîn jî di navbera 25 û 30 lîreyî de tê firotin. Her tiştê li vir, li vir şîn dibe."

“Pileyên germiyê yên ku ji 35 pileyî derbas dibin ziwabûna îsotan misoger dikin”

Li Rihayê pileyên germiya hewayê yên ku ji 35 pileyî derbas dibin di hilberîna îsotê de jî tên nirxandin. Dema ku îsotên ku li ser banên malan û li qadên vala yên guncaw tên raxistin di bin rojê de tên ziwakirin, îsota ku tê amadekirin hem di peydakirina hewcedariyên malbatan ên bi xwe de hem jî ji bo mebestên bazarganî tê bikaranîn.

Li Rihayê ku yek ji navendên girîng ên hilberîna îsota hûrkirî (pul biber) ye li Tirkiyeyê, hin malbat hilberîna îsotê bi mebesta bi destxistina hatiniyê pêk tînin, hin malbat jî tenê ji bo peydakirina hewcedariyên xwe yên zivistanê hilberînê dikin.

Welatî li gorî hewcedariyên xwe îsotên ku bi çewalan kirîne dibin malên xwe, hûr dikin û li ser banan di çendîn prosediran re derbas dikin. Piştî prosedurên ku bi rojan dewam dikin, îsot vediguherin îsota Rihayê.

“Li gorî rengê xwe di xwarinên cûda de tê bikaranîn”

Îsot ku yek ji çêjên girîng ên metbexa Rihayê ye, li gorî şêwazê amadekirinê dibe rengên sor, binefşî û reş. Îsota sor bêhtir di kebap û xwarinan de, îsota binefşî di qisir û lhmacûnê de, îsota reş jî bi giştî di ecûnê de tê tercîhkirin.

Îsotên Urfayê yên ku di mehên havînê de ji zeviyan tên civandin di rêza yekem de tên paqijkirin û ji tovên xwe tên veqetandin. Îsotên ku bêyî bikaranîna makîneyê tên perçekirin û paqijkirin, li ser banên ku rojê dibînin an jî li qadên tekûz ên guncaw li ser qumaşên paqij tên raxistin û di hawîrdora xwezayî de ji bo ziwakirinê tên hiştin.

Di prosedura ziwakirinê de dema sekna îsotê ya di bin rojê de di çêbûna rengê wê de bandor dike. Tê diyarkirin ku îsotên hatî ziwakirin roja yekem sor, roja duyem binefşî, roja sêyem jî ber bi reş ve reng digirin.

Dema ku îsot dibin nîvmilî (hinekî şil), ji ser qumaşan tên hildan û di nav tûrikan de tên dagirtin û bi awayekî ku hewayê nestînin bi germiya rojê tên xuweyadan. Îsotên ku du an jî sê rojan carekê ji tûrikan tên derxistin û tên hewakirin, paşê dîsa dikevin nav tûrikan.

Piştî kirarî ku heta îsot bigehîjin reng û konsîstansiya ku tê xwestin berdewam dike, berhem dîsa li ber rojê tên raxistin û bi temamî tên ziwakirin. Di qonaxa dawî de îsot di dest de bi darik (tokmak) tên kutan an jî di makîneyê de tên kişandin û hûr kirin. Piştî ku rohnê zeytûnê û hinek xwê lê tê zêdekirin, îsot ji bo xerckirinê amade dibe.