Li firoşgeheke (beqaleke) taxê ya li ser Cadeya Kılavuz a Taxa Korxet a navçeya Rezan (Baglar) a Diyarbekirê bûyereke balkêş qewimî. Xêrxwazekî ku nexwest navê xwe eşkere bike, deynên di deftera deynadê ya Mehmet Sıddık Yılmaz ê ku nêzîkî 28 sal in li heman taxê esnafiyê dike da hesabkirin, deynê nêzîkî 100 kesî yê bi giştî 62 hezar û 500î da û deftera vereseyê girt.
Mehmet Sıddık Yılmaz
Mehmet Sıddık Yılmaz ê ku bi nivîsa li ser camê dikanê ya ku digot "Heya dîroka 12ê Mijdarê deynên di deftera deynadê de ne ji aliyê xêrxwaz ve hatine dayîn" bûyer da xuyakirin, ew kêlî wisa vegotin:
"Ez li ber dikanê rûniştibûm û roj li min dixist. Welatiyekî li hemberî min wesayîta xwe park kir û hat dikanê. Min zanî ku mişterî ye. Sersaxî da û danûstendin kir. Paşê pirsî 'Ez dikarim rûnim?', min jî fersend da û got 'Kerem bike'. Pirsî 'Tu deyn didî?'. Min jî got helbet ez dikarim bidim. Li vir beqaliyeta taxê ye, eger deyn nebe karê me pir nabe. Marketên mezin jî karê me hinekî xistin. Paşê pirsî 'Em dikarin hesab bikin, çend deyn hene?'. Min jî got bi texmînî li dora 20-30 hezar lîreyî ye. Lê gava me hesab kir, ev mîqdar derket du qatî. Xwedê jê razî, hemû deyn dan û defter jî ji min stand û çû."
"Navê xwe neda. Deynê nêzîkî 100 kesî yê 62 hezar û 500 lîreyî da û çû"
Yılmaz diyar kir ku ew xêrxwaz kesekî ku berê qet pê re nehatiye rûbirûbûn e û wiha got: "Min spasiya wî kir. Min heta got 'Xwezî min jî karibûya hevparê vê xêrê bûya. Eger şanseke min a alîkariyê ji te re hebe, dema belavkirineke wisa çêbibe min jî bang bike. Ez jî wekî dilxwaz bibim alîkar da ku vê pereyî belav bikim.' Min jimara xwe ya telefonê da. Spasiya min kir. Navê xwe neda. Tenê soz da. Got 'Di nava mehê de ez ê werim û bi te re çayekî vexwim.' Min jî got 'Ser seran re.' Paşê rabû û çû. Berê qet bi wî re nehatibû nasîn. Bi rastî tevgereke pir xweş bû."
Yılmaz diyar kir ku hin deyn zêdetirî salekê ye ku kom bûne û anî ziman ku xêrxwazê 30-35 salî deynê giştî 60 hezar lîreyî yê nêzîkî 100 kesî girtiye, û wî bixwe jî ji deynê xwe yê 2 hezar û 500 lîreyî serê xwe rakiriye (lêborî ye).
Yılmaz got, "Xortekî 30-35 salî bû. Xwedê jê razî be. Deynê giştî 62 hezar û 500 lîre girt. Min jî ew 2 hezar û 500 lîre negirt. Min xwest ku kêm zêde tevkariyeke min jî hebe. Wî 60 hezar lîre da, defter jî girt û çû. Gava min kêm zêde hesab kir, deynê nêzîkî 100 kesan hebû. Ên ku 50, 100, 500 û heta 5-10 hezar lîre deynê wan hebû jî hebûn. Hin deyn zêdetirî salekê, hin 5 û hin jî 2 mehî bûn. Kesên ku her meh dihatin û bi deyn danûstendin dikirin heman hebûn. Min mîqdara rastî ya deynan ji wî re got, min tiştekî şaş vegotin nekir. Deynên 15-20 salî heman hebûn. Lê min ew nîşan nedan, min şerm kir. Min êdî ew deyn xistibûn binê defterê. Min ew der nexistin holê û nedan hesabkirin. Ji ber ku camêr tiştekî wisa xweş dike, min ham xwest tevkariyê bidimê."
"Helwesta vî welatiyê xêrxwaz bi rastî bû wesîleya xêreke pir mezin"
Yılmaz kêliyên hestyarî yên ku yek ji welatiyên ku deynê wî di deftera vereseyê de bû, dema hîn bû ku deynê wî hatiye jêbirin jiyabû, wisa vegot:
"Heman rojê, jineke ku her di serê mehê de dihat û bi verese danûstendin dikir hebû. Du sê meh berê danûstendin kiribû lê paşê ji ber ku şerm kiribû nedihat. Ez keça wê nas dikir. Rojekê ku hat dikanê, min got bila agahiyê bide dayika xwe. Min got tu pirsgirêka wê bi deynê wê re nîne, dikare were û bi rihetî biaxive. W xuya bû ku kurê jinê li sanayiyê qezayeke xebatê derbas kiriye. Ji ber vê yekê jî jinê ji ber ku nedikaribû deynê xwe bide, şerm dikir û nedihat. Êvarê, di roja ku deyn hatin dayîn de hat dikanê. Ji min pirsî, 'Hêjî deynê min heye Hecî apî?' Min jî got 'Deynê te nîne.' Gava pirsî çawa bû, min got 'Musilmanek hat, hemû deynê te da. Ez nizanim kî ye.' Çavên jinê hem ji ber kêfxweşiyê hem jî ji ber ku hestyar bûbû tijî bûn, giriya. Min jî jê re got 'Negirî, li ser rûyê erdê Misilman pir in.' Helwesta vî welatiyê xêrxwaz bi rastî bû wesîleya xêreke pir mezin. Ez hêvî dikim ku xêreke (sevabekî) pir mezin qezenc kiriye."
"Divê Misilman alîkariya Misilman bike"
Yılmaz daxwaz kir ku ev cure mînakên piştevaniyê zêde bibin û diyar kir ku divê mirov li gorî derfetên xwe piştgiriyê bidin hev û got: "Xwezî em hemû wekî Misilman di nava van tevgerên xweş de bûna û tevkariya hev bikira. Bila du kes bin, sê kes bin, sed kes bin; qet ne girîng e. Mirov divê li gorî derfetên xwe karibe bibe alîkarê birayê xwe yê Misilman. Mixabin çavê me hemûyan li ser pereyan ma ye. Em hatine asteke ku pere li ser her tiştî digirin. Înşallah ev nêrîn diguhere. Misilman alîkariya Misilman dike, mirov destê hev digirin."