"Guherîna germahiyê rê li ber înfeksyonan vedike"

Pisporê Nexweşiyên Navxweyî Dektor Ahmet Nas ku li nexweşxaneyeke taybet a li Êlihê dixebite, di derbarê tiştên ku divê di veguhastina demsalan de bal bê kişandin ser wan, ji nûçegihanê İLKHAyê re daxuyanî da.

Nas, diyar kir ku bi paîzê re cudahiyên germahiyê yên di nav rojê de dikarin ji sermawergirtina (sertbûna) hêsan heta înfeksyonên rêyên bêhnstendinê yên jorîn û jêrîn pêş bikevin; destnîşan kir ku divê welatî di vê serdemê de baldar tir bin.

Di veguhastina demsalan de nexasim di saetên beyanî û êvarê de hewaya ku hênik dibe û bi rojê re zêdebûna germahiyê, ji kesan dixwaze ku ew bala xwe zêdetir bidin ser hilbijartina cil û bergan û adetên jiyana rojane. Pispor bal dikşînin ku di vê serdemê de parastina berxwedana laş ji bo parastina ji nexweşiyan xwedî girîngiyeke mezin e.

Pisporê Nexweşiyên Navxweyî Doktor Ahmet Nas

"Cudahiya germahiyê dikare bibe sedema geşbûna înfeksyonên rêyên bêhnstendinê"

Nas diyar kir ku piştî mehên dirêj ên havînê bi ketina paşpายîzê re di nav rojê de di germahiya hewayê de guherînên diyar çêdibin; destnîşan kir ku ev rewş dema bi tempoya jiyana rojane re dibe yek, dikare bibe sedema pirsgirêkên cuda yên tenduristiyê.

Nas got: "Piştî mehên dirêj ên havînê em ketin serdemeke ku guherîna demsalan tê de çêdibe, em dikevin paşpายîzê. Bi paşpายîzê re di nav rojê de bi rengekî cidî cudahiya germahiyê çêdibe. Ev cudahiya germahiyê dema ku bi tempoya mirov a di nav rojê de dibe yek, carinan ji sermawergirtineke (sertbûneke) hêsan heta înfeksyonên rêyên bêhnstendinê yên jorîn û jêrîn pêş dikeve. Ev rewş hem ji aliyê tenduristiyê ve dibe sedema pirsgirêkan hem jî rê li ber windabûna hêza kar vedike. Ji ber vê yekê di serdemên veguhastina demsalan de divê mirov nexasim balê bikişînin ser pirsgirêkên tenduristiyê yên ku ji cudahiya germahiyê çêdibin. Di mijara cemidînê (sartbûnê) de ku ji ber cudahiyên germahiyê yên di nav rojê de çêdibin, hişyarbûna kesan girîng e."

"Di guherînên ji nişka ve yên hewayê de divê bal bê kişandin ser hilbijartina cil û bergan"

Nas anî ziman ku di demeke kurt de guherîna germahiya hewayê dibe ku mirov bêyî ku bi xwe bi hesiyan rasterast rastî hewaya sar bên û wiha axivî: "Ji ber ku germahiya demsalan carinan ji nişka ve bilind dibe û dadikeve, di serdemên ku germahî zêde dibe de mirov dikarin xuydana bişewitîn an jî li gorî vê bi cil û bergên ziravtir derkevin derve. Ji ber ku daketina ji nişka ve ya germahiyê di cih de di mirov de nîşanê nade, mirov di wê navberê de rastî hewaya sar tê. Ev jî ji sermawergirtineke hêsan heta înfeksyonên rêyên bêhnstendinê yên jorîn û jêrîn pêş dikeve."

"Piştî xuydanê û serşûştinê divê mirov dernekeve hewaya sar"

Nas bal kişand ku rasterast rasthatina hewaya sar a piştî xuydana zêde û serşûştinê dikare bibe sedema pirsgirêkên cuda yên klînîkî; diyar kir ku divê mirov di van serdeman de balê bikişînin ser adetên xwe yên rojane jî û axaftina xwe wiha berdewam kir:

"Nexasim xuydana zêde an jî ber hewaya sar ketina piştî serşûştinê dikare bibe sedema pirsgirêkên zêdetir ên klînîkî. Ji vê goşeyê ve dema ku mirov xwiya didin, zuhakirina xuydana li ser laş di zûtirîn dem de, rasterast piştî serşûştinê derneneketina derve û piştî zuhakirina baş derketina derve girîng e. Bi vê re divê di hewayên pirr ba û hênik de demeke dirêj neyê man. Eger di hewayên bi vê rengî de mirov di derve de bimînin, hilbijartina cil û bergên mil-dirêj an jî mont li ber xwe kirin ji bo tenduristiyê guncavtir e. Dema ku mirov hîs kir di sermê de maye û dicemide, divê tevdîrên pêwîst bigire."

"Parastina berxwedana laş xwedî girîngiyê ye"

Nas tekez kir ku di veguhastina demsalan de parastina berxwedana laş di têkoşîna li dijî nexweşiyan de girîng e û got: "Nexasim di rewşên bi vê rengî de neketina berxwedana laş girîng e. Kengî berxwedana laş daket, di wê gavê de pirsgirêkên klînîkî yên girantir dikarin derkevin holê. Ji ber vê yekê divê mirov balê bikişîne ser xewê, bêxew nemîne, laşê xwe newestîne, ava zêde bivexwe û bi awayekî bes xwarinê bixwe. Bihêzkirina laş rê dide ku nexweşiyên bi vê rengî hêsantir derbas bibin. Bi kinayî, guhdana ser vexwarina ava zêde, bêhnvedan û nizamê xewê, alîkariyê dide ku ev nexweşî bileztir derbas bibin."

"Eger nîşane giran bibin divê serî li bijîşk bê xistin"

Nas diyar kir ku di her sermawergirtineke hêsan de ne neçar e mirov bice cem bijîşk û wiha axivî: "Heta ku xirabûneke giran a klînîkî çênebe, di her sermawergirtineke hêsan de serîxistina li bijîşk dibe ku ne pêwîst be. Bêhnvedaneke hêsan û vexwarina avê ya di asteke bes de dikare derbasbûna vê pêvajoyê hêsantir bike. Lê belê eger înfeksyonên rêyên bêhnstendinê yên jorîn an jêrîn pêş bikevin, teqez divê serî li bijîşk bê xistin. Di nav nîşanên vê de nexasim westendin, bêhalî, êşa gelemperî, agir (ta) û kuxik hene. Dema ku rastî nîşanên bi vê rengî hatin, teqez serîxistina li bijîşk û bi kar anîna dermanan a di bin kontrola bijîşk de dê guncavtir be."