Cîgirê Serokê Giştî yê ÎTTÎHADUL ULEMAyê Molla Abdulkuddus Yalçın, ê ku di serî de behsa girîngiya nimêja cejnê û şêwazên kirina wê ya li gorî mezheban û her weha behsa girîngiya hin îbadetên ku divê di Cejna Qurbanê de werin cihanîn kir, destnîşan kir ku tekbîrên teşrîqê yên ku sibê bi nimêja sibê re dest pê dikin û heta roja 4an a cejnê berdewam dikin, ji sunetên Pêxemberê me ne.

"Cejn, diyariyên Xwedê ne ji bo me"

Molla Yalçın ê ku der barê girîngiya cejnan de axivî, got: "Cejna Qurbanê jî cejnek e ku Pêxemberê me (Sallallahu Aleyhi Wesellem) ji aliyê Xwedê ve wekî diyarî daye me. Yanî li hemberî cejnên dên (cahiliye), wî ferman kiriye ku Xwedê (Celle Celaluhu) Cejna Remezanê û ya Qurbanê wekî diyarî daye me. Em jî vê diyariyê li ser seran û ser çavan qebûl dikin û pê serbilind dibin. Ji bo wê jî em şahiyeke mezin, dibe ku şahiyeke pir mezin hîs dikin. Her çend birayên me yên misilman li gelek welatên cîhanê di rewşeke giran de bin, di bin zilm û zextan de bin jî, em dîsa ji Xwedê (Celle Celaluhu) daxwaz û dua dikin ku di van cejnan de vê şahiyê belavî ser hemû birayên me yên misilman bike. Û hinekî be jî, qet nebe ji ber ku diyariya Xwedê ye, em şa dibin."

Abdulkuddus Yalçın

"Em mizgeftan tije bikin û namaza xwe ya cejnê bi cemaat re bikin"

Yalçın ê ku bal kişand ser girîngiya namaza cejnê got: "Bêguman, karê yekem ê ku em ê di vê cejnê de bikin namaz e. Çûyîna me ya namazê, nîşan dide ku cejn cejn e. Yanî cejn, bi namazê dibin cejn. Heke mirovek di roja cejnê de jî neçe mizgeftê û namaza cejnê bi cemaat re li mizgeftê neke, li gorî qanaeta min tu girîngî û rûmeta wê cejnê namîne. Ji ber vê yekê, em hemû bi hev re mizgeftan tije bikin û namaza xwe ya cejnê bi cemaat re bikin, bi misilmanan re tekbîran bînin. Em şukra Rebbê xwe bikin û bi vî şêweyî, înşallah em nêzîkî Rebbê xwe dibin."

Yalçın ê ku der barê hukim û şêwaza kirina namaza cejnê ya li gorî mezheban de agahî dan, weha got:

"Namaza cejnê li gorî Şafiîyan suneteke muekked (sünnet-i müekkede), li gorî mezhebê Henefî jî wacib e. Du rekât e. Ev namaza cejnê mirov dikare bi serê xwe jî bike. Yanî mirov heke bixwaze dikare li malê jî namaza cejnê bike. Dibe ku wê sunetê bi dest bixe, lê xêra (sevab) namaza li mizgeftê cuda ye. Ew qat bi qat mezintir e. Bi misilmanan re hatina cem hev, jixwe bi serê xwe xêreke mezin e. Ji bo wê, divê em teqez namaza xwe li mizgeftê bikin. Nexasim ji bo mêran, û heke cîh hebe ji bo xwişkên me yên jin jî heman sunet derbasdar e. Em du rekât namaza cejnê dikin û wekî namaza Cejna Qurbanê niyeta xwe tînin. Em li pey îmam diçin. Bi tekbîran, yanî di rekâta yekem de li gorî mezhebê Şafiî heft, di rekâta duyem de jî pênc tekbîran tînin. Di navbera tekbîran de wekî 'Sübhânallâhi welhamdülillâhi ve lâ ilâhe illallâhu wallâhu ekber' tesbîhê dikişînin. Piştî wê, Fatiha û sûreyek (zamm-ı sure) tê xwendin; beşên din jî mîna namazên din in."

"Tekbîrên teşrîqê ji sunetên Pêxemberê me ne"

Yalçın ê ku da zanîn merasîma cejn pîrozkirinê ya ku piştî namaza cejnê bi silavatan re tê kirin, ji bo rojên cejnê xweşiyeke cuda ye; destnîşan kir ku demên weha di navbera misilmanan de dibin sedema hezkirin, muhebbet û germahiyê (ülfet).

Yalçın, hedîsa Pêxemberê me (Eleyhîssalatu wesselam) ya der barê namaza cejnê de ku dibêje "Heke mirovek di roja cejnê de namaza cejnê bike, ew gihîştiye suneta me û li gorî suneta me tevgeriyaye." bi bîr xist û weha axivî: "Ji bo wê, namaza cejnê bi rastî jî girîng û bi qîmet e. Her çend li gorî hin mezheban sunet be jî, ew ji şîarên (sembolên) Îslamê ye. Wekî ku Ustad Bedîuzzeman jî gotiye, carna şîarên Îslamî her çend sunet bin jî, ji bo civakê ji hin farzan girîngtir dibin. Ji ber wê, divê em vê şîara namaza cejnê teqez bi cih bînin."

Yalçın, behsa mijara tekbîrên teşrîqê jî kir û axaftina xwe bi peyama cejnê bi dawî kir.

Yalçın cih da van gotinan: "Her weha ji ber ku Cejna Qurbanê ye, tekbîrên teşrîqê hene. Ev tekbîrên teşrîqê, roja erefeyê bi namaza sibê re dest pê dikin; erefe, rojên cejnê û heta namaza esrê ya roja sêyemîn a teşrîqê ku em jê re dibêjin 'eyyam-ı teşrîq' (bi tevahî roja 4an a cejnê) berdewam dikin. Heke em piştî namazan van tekbîrên teşrîqê bînin, xêra wê pir mezin e û ji sunetên Pêxemberê me ye. Li vir em careke din Cejna Qurbanê ya Ûmeta Îslamê pîroz dikin. Em ji Xwedê (Celle Celaluhu) daxwaz dikin ku rojên cejnê yên bêtir bi şahî, aramî û dilşadî ji bo Ûmeta Îslamê werin. Careke din cejna ûmeta Îslamê, nexasim a birayên me yên mezlûm ên di bin zilmê de, pîroz be."