"Ji pisporan li dijî germên şewitandin hişyariyên krîtîk"

Pêlên hewaya germ ku li seranserê Tirkiyeyê bandora xwe zêde kirine, dest pê kirin ku bandoreke neyînî li ser jiyanê bikin. Endamê Hîndekariyê yê Beşa Nexweşiyên Navxweyî û Gastroenterolojiyê ya Nexweşxaneya Zanîngeha Herranê ya Rihayê Prof. Dr. Ahmet Uyanıkoğlu diyar kir ku germahiya hewayê ya ku di ser normên demsalê re derbas dibe, di serî de temenmezin, zarok, jinên ducanî û kesên ku nexweşiyên wan ên kronîk hene gelek komên rîskê tehdîd dike û şîretên girîng li welatiyan kir.

Uyanıkoğlu anî ziman ku germên zêde dibe sedema kêmbûna şileyê (avê) di laş de, lêdana tavê û giranbûna nexweşiyên kronîk, û got ku ji bo mehên havînê bi tenduristî derbas bibin, divê di jiyana rojane de hin tedbîrên hêsan teqez werin girtin.

"Divê di rojê de herî kêm 1,5-2 lître av were vexwarin"

Uyanıkoğlu diyar kir ku di hewayên germ de laş tevî xwêdanê re rêjeyeke girîng a şileyê winda dike û got: "Vexwarina ava zêde girîngiyeke heyatî hildigire. Divê rojane herî kêm 1,5-2 lître av were vexwarin. Divê were dabînkirin ku şileya windabûyî şûna wê girtibe. Ji bo hênikbûnê girtina serşoka sar an şûştina laş jî dê bikêr be."

Uyanıkoğlu bal kişand ser wê yekê ku vexwarinên bi kafeîn windabûna şileyê ya di laş de zêdetir dikin û anî ziman ku bi taybetî di rojên germ de divê vexwarina çay û qehweyê were sînordarkirin.

"Yên di koma rîskê de ne divê baldartir bin"

Uyanıkoğlu destnîşan kir ku koma rîskê ya herî mezin temenmezin, zarok, jinên ducanî û nexweşên hîpertansiyon, diyabet, nexweşiya dil a kronîk, têkçûna gurçikan a kronîk û sirozê ne; û got ku divê ev kes bi taybetî di navbera saet 11.00 û 16.00an de heya ku neçar nebin dernekevin derva.

Uyanıkoğlu diyar kir ku dabînkirina vexwarina şileyê ya têrker ji bo van kesan girîngiyeke mezin hildigire û hişyarî da ku lêdana tavê dikare bibe sedema pirsgirêkên tenduristiyê yên giran.

"Divê cilên rengvekirî werin tercîhkirin"

Uyanıkoğlu pêşniyar kir ku dema ku pêwîst be derkevin derva, divê cilên rengvekirî û fireh werin tercîhkirin, û anî ziman ku bikaranîna şewkeyê (kumik) û berçavkên tavê dê li dijî bandorên neyînî yên tîrêjên tavê parastinê dabîn bike.

Uyanıkoğlu şîret kir ku li malan bi qasî ku pêkan e di cihên hênik de wext derbas bibe, û pêşniyar kir ku di saetên herî germ ên rojê de ji bo demeke dirêj di bin tavê de neyê sekinandin, û heke derkevin derva jî teqez avê bi xwe re bibin.

Rêbazên pratîk ji bo hênikbûnê

Uyanıkoğlu ku behsa rêbazên ji bo hênikbûnê jî kir, anî ziman ku firaqeke (qabekî) qeşayê (bûz) ku li ber vantîlatorê were danîn, dikare bibe alîkar ku germahiya hawirdorê dakeve. Di hawirdorên ku vantîlator lê nîn in de jî, diyar kir ku tûrikên ava germ ên ku bi ava sar hatine tijîkirin, dikarin ji bo hênikbûnê werin bikaranîn.

Uyanıkoğlu destnîşan kir ku yek ji rêbazên ku werzişvan (sporvan) jî bi kar tînin, daxistina destan a di nav ava ku germahiya wê nêzîkî 15 pileyan de ye, û destnîşan kir ku danîna paçikekî sar (hênikkirî) li ser eniyê û danîna qeşayê ya ji bo demeke kurt li ser zend û xalên pûlsê (nebz) yên li kêleka stûyî jî dê bibe alîkar ku germahiya laş dakeve.

"Divê zarok û temenmezin di nav wesayîtê de neyên hiştin"

Uyanıkoğlu ji bo xeweke bi kalîte ya di şevên germ de pêşniyar kir ku li şûna betaniyên stûr, çarşefên tenik ên pembûyî werin tercîhkirin, û anî ziman ku sînordarkirina bikaranîna telefon û tabletan a beriya xewê dê bikêr be.

Uyanıkoğlu her weha bi tundî destnîşan kir ku divê zarok û temenmezin teqez di nav wesayîtên girtî de neyên hiştin, û diyar kir ku tedbîrên hêsan ên ku di mehên havînê de werin girtin, di rûbirûbûna pirsgirêkên tenduristiyê yên ji ber hewaya germ de xwedî girîngiyeke mezin in; li ser vê yekê bang li welatiyan kir ku di rojên ku germên zêde bandor dikin de baldartir bin.