Kongreya Asayî ya 4. ya Serokatîya Qezaya Battalgazi ya HÜDA PARî, Merkezê Perwerdehiya Şarî yê Şehîd Oğuzhan Günaydınî de ameye viraştiş. Weçînayîşo ke bi tek lîste bî de Servet Tokat, seba Serokatîya Qezaya Battalgazi ya HÜDA PARî weçînîya.

Serekê Sûka Malatya yê HÜDA PARî Behçet Sevgiliyo ke qiseykerdişê akerdişî yê programî viraşt, selat da tewrgeran û temennî kerd ke kongre xêr bîro. Mebusê Mersinî ê HÜDA PARî Faruk Dinçî zî kongre de qisey kerd; ey serê binyatê keyeyî, sîstemê perwerdehî, ciwanan û tîryakbîyayîşê madeyan de erjandîyê balkêşî kerdî.

"Eke nesil birîyo, şoma nêşêni şarî pîya de bîserpî"

Mebusê HÜDA PARî Dinçî da zanayene ke kûfeyê şarî tenya bi rûşîyayîşê fîzîkî sînorlû nîyê û ey bal ant serê kûfeyanê manewî û exlaqî.

Dinçî va: "Rabbê mi nê kongreyê qezaya ma ya Battalgazi bikero wesîleyê xêran. Ez vanî wa Xodê xizmetanê weşan fîro nesîbê serekê qezaya ma yo newe weçînîyayî. Bi rastî zî problemê giranî yê memleketê ma estê. Zerzele bî. Malatyaya ma bi rastî zî zerarêko pîl dî. Bînayê ma rûşîyayî. Ez ameyan min nê bînayê rûşîyayî re ewna, zafê înan fîra virazîyayê. Çarşîyê rûşîyayî fîra berz bîyê, dukanî virazîyayê, bînayî zî yenî viraştiş. Labelê birayanê mi, eke neslêko birîyo, eke nesil xirab bîro, eke keye xirab bîro, eke ciwanî xirab bîrê; şoma nêşêni wextêko kilm ê sey 3 serran, 5 serran de înan fîra awan bikerî. Şoma nêşêni nê şarî serê lingan de bîtepî. Şoma nêşêni nê memleketi muhafaza bikerî."

"Zerzeleya esas zerreyê keyeyî û ciwanan de bena, welat de krîzêko manewî est o"

Dinçî da zanayene ke problemê tewr esasî yê şarî ra yew zî daxilbîyayîşê nirxanê manewî yo û va: "Nê sembeldan ra zî bi rastî zerzeleya tewr pîle ma zerreyê keyeyî de cıwîyenî. Zerzeleya tewr pîle ma ciwanan de cıwîyenî. Zerzeleya tewr pîle ma hûfeyanê perwerdehiya de cıwîyenî. Zerzeleya tewr pîle ma her cayê heyatê ma yê sosyalî de cıwîyenî. Gerek ma nînan bîvînî. Nê welatî de her çi ra verê coy krîzêko manewî est o û gerek ma nê krîzê manewî hel bikerî. Eke ma nê krîzê manewî, nê krîzê exlaqî hel nêkerî, ma nêşêni nê memleketi serê lingan de bîtepî. Ma nêşêni keyeyanê xo pîya de bîserpî. Ma nêşêni qedrê bîbextîya xo fîro temînat bîgêrî."

"Ciwanî xirab nêbenî, yenî xirabkerdiş"

Dinçî serê sîstemê perwerdehî de erjandîyî kerdî, da zanayene ke nê sîstemê ewroyî fîro nirxanê mîllî û manewî nêbeno û va: "Ma ewladanê xo yê sey pîrlantayan teslîmê mekteban kenî. Vanî 'caê îlîm û îrfanî yo'. Labelê nê domanê ma, badê 12 serran ê perwerdehîya mecbûrî, ma maheyf vînenî; neslêko ke dayîka xo re hurmet keno, pîyê xo re hurmet keno, Rabbê xo re secde keno, memleketê xo re fîda dano, nêbîyo; yew ciwanîya ke a ma nîya yena. Û sûçê nê ciwanan çnîyo. Ez her wext, her ca de vanî; ciwanî bi xo xirab nêbenî, ciwanî yenî xirabkerdiş. Bi destêko nîmti (gîzyar) neslê ma destê ma ra yeno gîrewtiş."

"Sîstemê mabênkarîya keyeyî gerek fîra bîro heyat"

Dinçî serê herambîyayîşê binyatê keyeyî de zî qisey kerd, va ke bîbextîya cîyabîyayîşî (boşanma) zaf bîya û gerek dezgehê keyeyî bîpawkîyo:

"Meseleya bîn zî keye yo. Serra keyeyî ameye îlankerdiş. Zewajî bîyê labelê cîyabîyayîşî hîna zaf bîyê. Keyan de hûzur nêmendo. Gerek cinî û mêrek wayîrê yewbînî vejîyê, gerek paştî bidê yewbînî labelê ma vînenî ke ê sey dijmenê yewbînî yenî pîlkerdiş. Sembelê ci çi yo ke ma ameyî nê halî? Bingeyê nê problemî çi yo? Bingeyê nê problemî maheyf fîra bi qanûnan û nîzamanê ke ê ma nîyê, wazenî keyeyî serê lingan de bîtepî."

"Gerek nê keyeyî xirab nêbê"

Dinçî dewamê qiseykerdişê xo de va: "Medenîyetê ma de eke mabênê cinî û mêrekî de problemêko bibe, hetê mêrekî ra yew hakem, hetê cinî ra yew hakem mabênê xo de qisey kenî. Belkî problemê zaf qicik ê sey qaçilê gûza estê. Ê zafanê ci hel kenî. Ayeta pîroz zî winasî ferman kena: 'Şoma mabênê înan weş bikerî, Homa daxilê înan keno.' Zaten tarîxê Osmanîyan de 600 serrî sîstemê hakemîya keyeyî estbî. Gerek sîstemê mabênkarîya keyeyî fîra bîro heyat. Gerek nê keyeyî xirab nêbê."

"Tîryakbîyayîş pêro şarî keno hedef"

Dinçî da zanayene ke derheqê tîryakbîyayîşê madeyan de şar bînê tehdîdêko giran de yo û veng da selahiyetdaran: "Tîryakbîyayîş winasî zêde beno ke, bêîstisna pêro programanê ke ez geyrenî de welatî nêşêni zaf vajî. Yenî fîro qolê mi, vanî 'Seba rîyê Homay nê tîryakî re çareyêk bîvînên. Ma nêşêni ferman fîro domananê xo bikerî. Ma nêşêni domananê xo bîpawkî.' Camorê her keyeyî de fîra, yan zî nezdîyê înan de no illet, no jehr kewto zerrê."

"Heta ke HÜDA PAR estbo, nê bazirganê jehrî, nê baronê tîryakî re rehatî çnîya"

Dinçî tewr peynî de fîra bal ant serê nêbextîya mucadeleyê vera tîryakbîyayîşî û va ke gerek pêro pîleyê şarî pîya mucadele bikerî: "Tirkîyaya bêteror zaf girîng a. No memleket nê illetê PKK ra xelas bibe bi rastî zî çi qas qîmetlû yo. Labelê nê bazirganê tîryakî, pêro rêxistinanê terorî ra hîna tehlîkeyîn ê. Ewnanê temenê tu kesê ma nêkenî; çenî ya, xort o, fîkrê ci çi yo, partîya ci çi ya, ewnanê ci nêkenî. Tehlîkeyêko winasî esto ke pêro pîya ma keno hedef. Ma vanî fîro nê tehlîkeyî re vajên 'vinde'. Vera nê çamûrî (bataklık) de ma bêveng nêvindenî. Heta ke HÜDA PAR estbo, nê bazirganê jehrî, nê baronê tîryakî re rehatî çnîya."