Gazincên mîna sorbûna çavan, rêsiyana hêsiran, xurandin an jî şîlakgirtinê piraniya caran wekî aciziyeke sade werin nirxandin jî pispor hişyarî didin ku ev nîşane dikarin bibin pêşengê enfeksiyonên çavan. Bi taybetî tê destnîşankirin ku hinek enfeksiyonên ku di dema xwe de nayên tedawîkirin dikarin bibin sedema pirsgirêkên giran ên dîtinê.

Op. Dk. Abdullah Toprak got: "Enfeksiyonên çavan hinek caran dikarin tenê bi sorbûneke sivik û xurandinê dest pê bikin. Lê belê di hinek rewşan de dikarin bandorê li herêmên krîtîk ên çavan ên wekî korneayê bikin û encamên giran ên ku heta windakirina dîtinê diçin bi xwe re bînin. Ji ber vê yekê divê mirov nîşaneyan sivik negire."

Enfeksiyona herî zêde tê dîtin sermagirtina çav e

Toprak diyar kir ku enfeksiyonên çavan dikarin ji pêlûkên çavan heta korneayê bandorê li gelek beşên çav bikin û got ku di civakê de yek ji enfeksiyonên herî zêde tê dîtin konjonktîvît e ku di nav gel de wekî "sermagirtina çav" tê zanîn.

Toprak anî ziman ku bûyerên konjonktîvîtê piraniya caran ji ber vîrusan çêdibin lê belê bakterî jî dikarin bibin sedema enfeksiyonê; wî teqez kir ku di enfeksiyonên vîral de antîbîyotîk ne bi bandor in û antîbîyotîk tenê di enfeksiyonên bakterîyel de bi feyde ne.

Mijara ku blefarît, arpacix (genimok), ûveît, enfeksiyona kisikê hêsiran û enfeksiyonên bandorê li korneayê dikin jî di nava nexweşiyên çavan ên ku zêde têne dîtin de ne hate tomarkirin; pispor anî ziman ku hinek enfeksiyon tenê di çavekî de, hinek jî dikarin di her du çavan de bi hev re pêş bikevin.

Sorbûn, rêsiyana hêsiran û hestiyariya ber ronahiyê nîşanên girîng in

Toprak diyar kir ku nîşanên enfeksiyonên çavan piraniya caran di heyama pêşîn de xwe nîşan didin û got ku sorbûna çavan, xurandin, hîsa şewatê, acizî, êş, rêsiyana hêsiran û werm di nava nîşanên yekemîn de ne.

Toprak anî ziman ku di bûyerên pêşketî de nîşanên mîna herikîna zer a zeliqok, bihevzeliqandina bizanqan (mûyên çavan), hestiyariya li hemberî ronahiyê û dîtina temoz (flû) dikarin derkevin holê û diyar kir ku tayê (pêta bilind) jî dikare bi hinek enfeksiyonan re derkeve.

Toprak wiha axivî: "Bi taybetî dema ku sibehê hişyar dibin zehmetiya vekirina çavan a ji ber şîlaqê, êş û temozbûna di dîtinê de divê berçavgirtî bin. Ev nîşane dikarin nîşan bidin ku enfeksiyon pêş ketiye."

Divê bikarhênerên lensên kontakê hişyartir bin

Toprak diyar kir ku bikaranîna lensên kontakê di pêşketina enfeksiyonên çavan de faktor eke girîng a rîskê ye û got ku raketina bi lensan re û nepejirandina rêgezên paqijiyê rîska enfeksiyonê zêde dike.

Toprak teqez kir ku guherandina lensan di dema pêşniyarkirî de, paqijkirina wan a bi awayekî guncaw û baldarîya li hemberî rêgezên paqijiyê xwedî girîngiyeke mezin e û ev ifade bi kar anîn: "Bikaranîna şaş a lensên kontakê bi taybetî dikare bibe sedema enfeksiyonên giran ên ku bandorê li korneayê dikin. Ev rewş di hinek bûyeran de dikare encamên ku dîtinê di bin xetereyê de dihêlin bi xwe re bîne."

Tedawî li gorî sedema enfeksiyonê diguhere

Toprak diyar kir ku tedawiya enfeksiyonên çavan li gorî faktora ku dibe sedema enfeksiyonê tê plankirin û got ku di enfeksiyonên bakterîyel de dermanên antîbakterîyel ên bi rengê dilop, merhem an jî tabletê dikarin werin bikaranîn.

Toprak anî ziman ku hinek enfeksiyonên vîral dikarin bi xweşiya xwe bi serê xwe çareser bibin û diyar kir ku di vê pêvajoyê de bikaranîna hêsirên sûsnî (sentetîk), sepandina kompresên germ an sar û paqijiya çav dikarin rehetker bin.

Toprak got: "Her sorbûnek pêdivî bi antîbîyotîkê nîne. Bikaranîna bêhiş a dilopên çavan dikare bandoreke neyînî li tenduristiya çavan bike. Ji ber vê yekê divê tedawî mecbûrî ji aliyê pisporê nexweşiyên çavan de bête plankirin."

Tedbîrên sade rîska enfeksiyonê kêm dikin

Toprak anî ziman ku ji bo parastina ji enfeksiyonên çavan paqijî xwedî girîngiyeke mezin e û got ku divê dest bi rêkûpêk werin şûştin, xewlî û kelûpelên makyajê yên çavan bi awayekî hevpar neyên bikaranîn.

Toprak teqez kir ku bikaranîna berçavkên parêzvan bi taybetî di sporê û qezayên kar de girîng e û li peyvên xwe zêde kir ku di rewşên êşa ji nişka ve ya çav, travma, windakirina dîtinê an jî herikîna zêde de divê bi lezgînî serî li bijîşk bête xistin.