Li navçeya Êgilê ya Amedê ku nifûsa wê 21 hezar e, niştecihên bajêr ên ku dixwazin komplekseke sanayiya biçûk a ku bibe bersiva hewcedariyên rojane yên gel bê avakirin, bal kişandin ser wê yekê ku ji bo tamîrateke gelekî biçûk an jî lênêrîn û çêkirina wesayîtan neçar dimînin ku 50-60 kîlometre rê biçin û bangî hem rayedaran hem jî veberhêneran kirin.

Di navçeyê de çi ji bo lênêrîn û çêkirina wesayîtan, çi ji bo kergên (malzemeyên) avahîsoziyê yên piçûk û çi jî ji bo tamîrata amûrên malê ti navnîşan tune ye. Nişteşên navçeyê di tamîrateke herî hêsan an jî kirîna kergê de neçar dimînin ku yan biçin navçeya Pîranê (Dicle) yan jî navenda Amedê.

Niştecihên navçeyê yên ku diyar dikin heke li Êgilê komplekseke sanayiya biçûk bê ava kirin dê hem hewcedariyên gel berhevkirî bide hem jî istihdamê (derfetên kar) bafirîne, dixwazin ku rayedar di mijara bersivdana van daxwazan de dengê wan bibîzen.

"Ji bo her tamîratê çûyîna Erxenî yan jî Amedê bargeriyeke cuda û lêçûnekê çêdike"

Aziz Polat

Ji nişteşên navçeyê Aziz Polat wisa got: "Amedê re diçin û tên ji bo tamîrateke biçûk jî. Heke tekereke (lastîkek) wesayîtê biteqe jî em nikarin li vir tiştekî bikin. Di mijara sanayiyê de tu diçî kîjan navçeyê bibe, şaredarî dikare bi kêmî ve 10 dikanan li rex hev ava bike. Bila ji budceya xwe bixwe çêbike û bide kirê. Lastîkçî, elektrîkçî, motorçiyê wê, ew ê hemû jî werin."

Polat ev îfade bi kar anîn: "Veberhêner nayên Êgilê. Ji bo nimûne, di dema ku her derê Êgilê kevir û kils e de, ez çima kilsê ji Mêrdînê bînim? Heke kargehek (fabrîqayek) bê avakirin dê li wê derê 50 meriv jî bixebitin. Çêkirina herêmeke sanayiyê ya organîze tiştekî dijwar nîne. Deh dikan in ya! Her derê Êgilê vala ye. Ev ne kar-ofîs e ku, hemû jî milkê xezîneyê ye."

Harun Polat

Harun Polat ê ku diyar kir ji bo karê tamîratê yê herî hêsan neçar dimînin ku bi kîlometreyan rê biçin û ev tişt jî bixwe bargeriyeke cuda çêdike, wisa axivî: "Em nebêjin sanayiya otoyan an jî sanayiya giran, lê heke komplekseke sanayiyê ya li ser asteke biçûk hebe dê faydetir be. Ji bo nimûne tamîrata amûrên spî… Gava sarincek, klîmayek, makîneya cilşuştinê an jî makîneya firakşuştinê ya welatî xera dibe, neçar dimîne ku biçe Amedê an jî Erxeniyê. Ev jî ji welatî re bargerî û lêçûneke mezin çêdike."

"Heke komplekseke sanayiyê ya li ser asteke biçûk bê avakirin dê istihdam jî derkeve holê"

Polat ê ku diyar kir li rex komplekseke sanayiyê ya li ser asteke biçûk divê cîhên ku kergên avahîsoziyê tê de têne firotin jî heben, di berdewamiya axaftina xwe de ev tişt gotin:

"Ji bo nimûne di navçeyê de şûşeger (camcî) tune ye. Niha heke şûşeyek ji min re pêwîst be ez neçar dimînim ku بچim Amedê. Pêwîst e ez karê çêtkeriyê (kaynakê) bikim, ez nikarim li vir bikim jî. Ji bo nimûne tije-kelaş ji min re pêwîst e, ez nikarim 2 kîlo tije-kelaşê bibînim. Çimentoya spî pêwîst e, ez nikarim bibînim. Hûn ê çi bikin? Ji bo du kîlo tije-kelaş an jî 5 kîlo çimentoya spî hûn neçar dimînin ku biçin Amedê. Heke komplekseke sanayiyê ya li ser asteke biçûk bê avakirin dê istihdam jî derkeve holê."

Polat ê ku diyar kir bi sepandineke bi piştgiriya dewletê dikare di gelek qadan de cîhên kar werin vekirin, got: "Çêkirina kompleksa sanayiyê dibe ku mijareke eleqedarî rayedaran be. Lê belê vekirina cîhên ku firotina kergê lê tê kirin hinekî din eleqedarî veberhêneran (yatırımcıyan) e. Di rastiyê de ji veberhêneran zêdetir, pergaleke bi piştgiriya dewletê jî dikare bibe. Ji bo nimûne 5-10 dikan têne çêkirin. Mirov dikare kasibkarên biçûk piştgirî bike û bêje 'tû şûşeger î, çêtker (qeynakçî) yî, xerad (marangoz) î, lastîkçiyê otoyê yî, tamîrkêrê otoyê yî, tamîrkêrê amûrên spî yî…'."

"Pêdivî bi projeyên mezin tune ye: ji bo kesên ku dê kar bikin dê cîh bê veqetandin û derfet bê dabînkirin"

Polat ev îfade bi kar anîn: "Hiç pêdivî bi projeyên mezin tune ye. Tiştekî ku bi peyvîna bi îdareya herêmî û rêveberiya herêmî re dikare bê kirin e. Welatî vê tiştê daxwaz dike. Gava sarinca we xera dibe em neçar dimînin ku بچin Amedê. Servîsên li wir jî randevûyê didin. Derfeta me tune ye ku em sarincê, makîneya cilşuştinê, makîneya firakşuştinê an jî amûreke elektronîkî di heman demê de bidin tamîrkirin. Carinan tenê piştî heftiyekê têne. Êgil cîhekî biçûk e. Kes bi fikira 'ez nikarim kar bikim, ez nikarim dikanê li ser piyan bihêlim' nêzîk nabin. Ha ji bo vê yekê divê rêveberiya herêmî û îdareya heyî werin cem hev û piştgiriyê bidin ciwanan. Dê ji wan re cîhekî ku dikarin dikanê vekin veqetînin û derfetê dabîn bikin."

Bayram Polat

Bayram Polat jî wisa axivî:

"Êgil cîhekî dîrokî ye. Ji ber wê yekê di vir de hunermend (sanatkâr) gihiştine. Ji bo nimûne hevalekî me yê qelayçî hebû, wefat kir. Niha gava beroşa welatiyekî xera bibe dê vê bibe Amedê. Ji bo ku li Amedê biçe bazara qelaçîyan divê mesrefeke cuda bike. Divê Êgil bibe navendeke hunerê. Berî 100 salan li vir zêrker, hesinker hebûn. Berî 100 salan hesin wekî madeya xav dixebitandin û hilberîn bi dest dixistin. Lê belê niha ev tişt tune ne. Tişta ku em ê li vir bikin divê zindîhiştina pîşeyên wekî darşiyar (marangoz), çêtker (kaynakçî), aşvan, qelaçî be. Ev ji welatê me re pêwîst in. Tesisatçiyê avê heye lê çêtker tune ye. Tamîrkêr jî hiç tune ye. Em ji dewletê dixwazin ku sîteyeke sanayiyê ya biçûk bê çêkirin."